Toplam 23,164 Hadis
Konular

İlim Kategorisi

Hızam b. Haklm'in amcasından naklettiğine göre Resulullah (sallallahu aİeyhi vesellem) şöyle buyurmuştur:

#11,047
"Sizler öyle bir zamana denk geldiniz ki, bu zamanda fakihler çok, hatipler azdır. Verenler çok, dilenenler azdır. Bu zamanda amel, ilimden daha hayırlıdır. Sonra öyle bir zaman gelecektir ki, o zamanda fakihler az, hatipler çok; dilenenler çok, verenler az olacaktır. O zamanda ilim amelden daha hayırlı olur."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 531. *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-keblr'de rivayet etmiş olup senedinde yer alan Sadaka b. Abdullah es-Semin zayıf ve hadisi münker biridir. ¹ ¹Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir, no. 7819. Senedinde yer alan Muttarrih b. Yezid de zayıftır.

Ebu Zer'in bildirdiğine göre Peygamber (sallallahualeyhivesellem) şöyle buyurmuştur:

#11,046
"Sizler öyle bir zamanda yaşıyorsunuz ki bu zamanda alimler çok, hatipler azdır. Kim bu devir.de bildiğinin onda birini terk ederse, nefsine uymuş olur. Ama insanlar öyle bir devre/zamana rastlayacak/ar ki o zamanda alimlerin sayısı azalacak, hatipler artacaktır. O zamanda kim bildiğinin onda birine sarılırsa, kurtulur"

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 530. *Hadisi Ahmed b. Hanbel rivayet etmiş olup senedinde ismi zikredilmeyen biri 'vardır.

Hızam b. Hakim b. Hızam'ın babasından naklettiğine göre Peygamber (sallallahualeyhi vesellem) şöyle buyurmuştur:

#11,045
"Şjzler öyle bir zamana denk geldiniz ki, bu zamanda fakihler çok, hatipler azdır. Verenler çok, dilenenler azdır. Bu zamanda amel, ilimden hayırlıdır. Sonra öyle bir zaman gelecektir ki, o zamanda fakihler at, hatipler çok; dilenenler çok, verenler az olacaktır. O zamanda ilim amelden daha hayırlıdır."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 529. Taberani el-Mu'cemu'l-keblr'de rivayet etmiş olup senedinde yer alan Osman b. Abdurrahman et-Taraifı güvenilir olmakla birlikte hakkında "zayıflardan hadis rivayet eder" denilmiştir. Bu rivayeti ise onun Sahfh'in ravilerinden olan Sadaka b. Halid'den rivayetidir. ¹ ¹Matbu nüshanın dipnotunda: "Aksine senedinde zikri geçen Sadaka, İbn Abdullah es-Semin olup oldukça zayıf biridir" kaydı düşülmüştür Bkz. el-Mu'cemu'l-keblr, no. 3111.

Ebu Musa'nın bildirdiğine göre Resulullah (sallallahu aleyhi vesellern) şöyle buyurmuştur:

#11,044
"Allah, kıyamet günü kullarını diriltecek, sonra alimleri ayırarak Ey ulema topluluğu! Ben size ilmimi, sizleri bildiğim için verdim; size azap etmek için vermedim. Haydi gidiniz. Sizi bağışladım buyuracaktır."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 528 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-keblr'de rivayet etmiş olup senedinde yer alan Musa b. Ubeyde er-Rabezi oldukça zayıf biridir.

İbn Mes'ud demiştir ki:

#11,042
"Ey insanlar! İlim kalkmadan önce ilim öğreniniz. ilmin kalkması alimlerin ölmesidir. ilim öğreniniz; zira hiçbiriniz sahip olduğu bir şeye ne zaman muhtaç olacağını bilmez. İlim öğreniniz. Sakın ince eleyip sık dokumayınız, ayrınhya dalmayınız. Selefin yolundan ayrılmayın. Zira sonra öyle bir topluluk gelecektir ki, onlar Allah'ın kitabını okuyup arkalarına atarlar."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 526. *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-keblr'de rivayet etmiş olup Ebu Kılabe, İbn Mes'Cıd'dan hadis işitmemiştir

Rivayet edildiğine göre Abs kabilesinden bir adam şöyle anlatmış:

#11,041
Selman ile beraber Dicle kenarında yürüyordum. Bana: "Ey Abs oğullarının kardeşi, aşağı in de su iç!" dedi. Ben de içtim. Sonra "Yine iç!" dedi. Yine içtim. Sonra "Senin içtiğin, Dicle'nin suyundan ne kadar eksiltti?" dedi. Ben: "Bir şey eksiltmedi!" deyince, "İşte ilim de böyledir. Ondan alınır, ama bir şey eksilmez" dedi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 525. *Müellif hadisin tamamını Zühd kitabının Selefin Yaşantısına dair bölümünde zikretmiştir.

Ebu Said'in bildirdiğine göre Peygamber (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurmuştur:

#11,040
"Ben öyle kimseler tanıyorum ki, onlar ne peygamber, ne de şehittirler. Ama peygamberler de, şehitler de kıyamet günü onların makamına gıpta ederler. Bunlar Allah'ı sevenler, O'nu O'nım yarattıklarına sevdirenler, onlara Allah'a itaati emredenlerdir. Eğer Allah' a itaat ederlerse, Allah onları sever."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 524. *Hadisi Bezzar rivayet etmiş olup senedinde yer alan Said b. Selam el-Attar hadis uydurucusudur. ¹ ¹Bezzar, no. 525. Bezzar, Said'in bu hadiste mutabii bulunmadığını söylemiştir.

Ebu' d-Derda'run bildirdiğine göre Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem):

#11,039
"Alimler peygamberlerin halefleridir" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 523. *Ben derim ki: Sünen'de Ebu'd-Derda'nın "Alimler, peygamberlerin varisleridir" rivayeti geçmiştir. Hadisi Bezzar rivayet etmiş olup ravileri sahihtir.

İbn Abbas'ın bildirdiğine göre Peygamber (sallallahualeyhivesellem):

#11,038
"Allahım! Haleflerimi/halifelerimi esirge!" diye dua etti. "Ey Allah'ın Resulü! Haleflerin kimlerdir?" diye sorduk. "Benden sonra gelerek sözlerimi nakledip onları insanlara öğretenlerdir" buyurdu.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 522. *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup senedinde yer alan Ahmed b. İsa b. Adullah el-Haşimi hakkında Darekutni "yalancının tekidir" demiştir.

İbn Abbas'ın bildirdiğine göre Resulullah (sallallahualeyhivesellem): .

#11,037
"Eğer cennet bahçelerinden geçerseniz, orada atlanın" buyurdu. Ashabı: "Ya Resullallah! Cennet bahçeleri ne demektir?" diye sordular. "İlim meclisleridir" buyurdu.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 521. *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebfr'de rivayet etmiş olup senedinde ismi zikredilmeyen biri vardır. ¹ ¹Taberani, el-Mu'cemu'l-kebfr, no. 11158. Aynca Taberani'nin hocası Hasan b. Ali el- Ma'meri de zayıf olmakla beraber güvenilir kabul edilmiştir.

Rivayet edildiğine göre Abdullah b. Mes'ud şöyle derdi:

#11,036
Muttakiler efendidirler.Fukaha/fakihler ise önderdirler ve onlarla birlikte olmak, ilmi artırır.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 520. Ben derim ki: Müellif bu kısmı Taberani'nin el-Mu'cemu'l-kebfr'de rivayet ettiği uzunca bir hadis içerisinden buraya aktarmış olup ravileri güvenilir kimselerdir. ¹ ¹Bkz. II, 190; el-Mu'cemu'l-kebfr, no. 8553.

Ebu Cuhayfe der ki:

#11,035
"Kübera/Ulu kişiler ile birlikte olunuz, ülemaya sorunuz ve hukemayla haşır neşir olunuz."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 519. *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebfr'de iki ayrı tarikle rivayet etmiş olup birisi budur. Diğeri ise merfudur. öteki tarikte ismi geçen Abdülmelik b. Hüseyin Ebu Malik en-Nahai, hadisi münker biridir. Mevkuf olan {yukarıdaki) tarik ise sahihtir.

Ebu Umame'nin bildirdiğine göre Resulullah (sallallahualeyhivesellem) buyurmuştur ki:

#11,034
"Hz. Lokman oğluna şöyle nasihat etti: Ey oğulcuğum! Ulema meclislerinden ayrılma. Hukemilnın sözlerini dinle. Zira Allah, ölü toprağı yağmur bereketiyle dirilttiği gibi ölü kalbi de hikmet nuruyla diriltir."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 518. *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebfr'de rivayet etmiş olup senedinde yer atan Ali b. Yezid ve ravisi Ubeydullah b. Zahr'ın ikisi de zayıftır, kendileriyle ihticac olunmaz.

Ebu Umame'nin bildirdiğine göre Resulullah (sallallahualeyhivesellem) buyurmuştur ki:

#11,033
Ebu Umame'nin bildirdiğine göre Resulullah (sallallahualeyhivesellem) buyurmuştur ki:

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 517. *Hadisi Taberani. el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup senedinde yer alan Kabus b. Ebi Zabyan'ı Yahya b. Main bir rivayete göre güvenilir, diğer bir rivayete göre ise zayıf olarak değerlendirmiştir. İbn Adi ise: "Umarım ki sakıncasızdır" açıklamasını yapmıştır. Ahmed b. Hanbel de zayıf görmüştür.

Ebu Umame'nin bildirdiğine göre Resuullah (sallallahualeyhi vesellem):

#11,032
"Hangi çocuk, büyüyünceye kadar ilim ve ibadet terbiyesi içinde yetişirse, Allah kıyamet günü ona yetmiş iki sıddik/doğru insan sevabı verir" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 516 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-keblr'de rivayet etmiş olup senedinde yer alan Yusuf b. Atıyye hadisi metruk biridir.

Ebu'd-Derda'run bildirdiğine göre Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem):

#11,031
"Küçüklüğünde ilim öğrenen kimsenin misali taş üzerine kazılan nakşa benzer. Büyüklüğünde ilim öğrenen kimse ise su üzerine yazı yazana benzer" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 515. *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup senedinde yer alan Mervan b. Müslim eş-Şami'yi Buhari, Müslim ve Ebu Hatim zayıf görmüşlerdir.

Abdullah b. Amr'ın bildirdiğine göre Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurmuştur:

#11,030
"Hayır çoktur, ancak onu yapan azdır."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 514. *Bunu Taberani el-Mu'cemıı'l-evsat'ta rivayet etmiş olup ravilerinden Hüseyin b. Abdülewel zayıftır.

Ebu Umame'nin bildirdiğine göre Resulullah (sallallahualeyhivesellem)

#11,029
"Muhakkak ki, Allah ve melekl.eri, hatta deliğindeki karınca, denizdeki balık insanlara hayır öğreten kimse için dua eder" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 513. *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-keblr'de rivayet etmiş olup senedinde geçen Kasım Ebu Abdurrahman'ı Buhari güvenilir kabul ederken Ahmed b. Hanbel zayıf saymıştır. ¹ ¹Kasım metn1ktur. Bkz. Nr: 39. el-Mu'cemıı'l-kebir, no. 7912. Fakat şahitleri vardır.

Cabir'in bildirdiğine göre Resulullah (sallallahualeyhivesellem):

#11,028
"Hayır öğreticisi için her şey, hatta denizdeki balıklar bile mağfiret diler" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 512. *Bunu Taberani el-Mu'cemu'l-evsnt'ta rivayet etmiş olup senedinde geçen İsmail b. Abdullah b. Zürare'yi İbn Hibban güvenilir görürken Ezdi: "Hadisi münkerdir" değerlendirmesini yapmıştır. Ama böyle bir konuda Ezdi'nin sözüne itibar edilmez. Hadisin kalan ravileri ise Snhih'in ravileridir.

İbn Abbas'ın bildirdiğine göre Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurmuştur:

#11,027
"Bu ümmetin üleması şu iki kişiden biridir: Ya Allah'ın kendisine ilim verdiği ve ilmini insanlara yayan, bunun için bir karşılık almayan ve onu bir bedel karşılığında satmayan kimsedir ki, denizdeki balıklar, karadaki hayvanlar ve havadaki kuşlar onun için mağfiret dilerler. Bu kimse Allah'ın huzuruna efendi ve şerefli biri olarak gelir ve peygamberlere yoldaş olur. Ya da Allah'ın kendisine ilim verdiği halde cimrilik edip ilmini Allah'ın kullarından esirgeyen, bunun için bir karşılık alan ve onu, bir bedel karşılığında satan kimdedir ki, bu kimse kıyamet giinii ateşten bir gemle gemlenir. O zaman bir münadi şöyle seslenir: Bıı, Allah'ın kendisine bir ilim verdiği halde cimrilik edip onu Allah'ın kullarından esirgeyen, onun için bir karşılık alan ve onu bir bedel karşılığında satan kimsedir. Hesabı tamamlanıncaya kadar bu hal böyle devam eder."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 511. *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-evsnt'ta rivayet etmiş olup senedinde ismi geçen Abdullah b. Hiraş'ı Buhar!, Ebü Zür'a, Ebu Hatim ve İbn Adi zayıf görürken İbn Hibban güvenilir kabul etmiştir.

Aişe'nin bildirdiğine göre Peygamber (sallallahualeyhivesellem):

#11,026
"Hayır/faydalı ilim öğreticisi için her şey, hatta denizdeki balıklar bile mağfiret diler" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 510. *Hadisi Bezzar rivayet etmiş olup senedinde zikri geçen Muhammed b. Abdülmelik de hadis uydurur

Aişe'nin bildirdiğine göre Peygamber (sallallahualeyhivesellem):

#11,025
"Muhakkak ki melekler, ilim öğrencisi için kanatlarını gererler ve mağfiret dilerler" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 459 *Hadisi Bezzar rivayet etmiş olup senedinde yer alan Muhammed b. Abdülmelik hadis uydurur.

Yine aynı zatların bildirdiklerine göre Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem):

#11,024
"Eğer ilim öğrencisine, ilim yolundayken ölüm gelirse, şehit olarak ölür" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 458 *Hadisi Bezzar rivayet etmiş olup senedinde yer alan Hilal b. Abdurrahman el- Hanefi metrfılctur.

Ebu Hureyre ve Ebu Zer demişlerdir ki:

#11,023
"Kuşkusuz kişinin ilim adına öğreneceği bir bahis, benim nazarımda nafile olarak kılınan bin rekattan daha hoştur"

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 457

Ebu Umame'nin bildirdiğine göre Resulullah (sallallahualeyhi vesellem):

#11,022
"Hangi çocuk, büyüyünceye kadar ilim ve ibadet terbiyesi içinde yetişirse Allah, kıyamet günü ona doksan dokuz sıddik/doğru insan sevabı verir" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 456 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup senedinde yer alan Yusuf b. Atıyye hadisi metruk biridir.¹ ¹Hadis oldukça zayıftır. Bkz. es-Silsiletü'd-daife, no. 700; el-Mu'cemu'l-kebir, no. 7589.

Ebu Hureyre' den nakledildiğine göre kendisi Medine pazarına uğrayıp:

#11,021
"Ey pazar halkı! Size mani olan nedir?" diye seslendi. "Hangi konuda ey Ebu Hureyre?" diye sorduklarında, "Orada Allah Resfilü'nün (sallallahu aleyhi vesellem) mirası dağıtılırken siz buradasınız. Gidip ondan nasibinizi almaz mısınız?" dedi. "Nerede?" diye sordular. "Mescid' de" dedi. Hızla çıkıp (Mescid'e) gittiler. Ebu Hureyre ise onları bekledi. Döndüklerinde kendilerine: "Ne oldu?" diye sordu. "Ey Ebu Hureyre! Mescid' e gittik. İçeri girdik. Ama orada dağıtılan bir şey görmedik!" dediler. Ebu Hureyre: "Mescid' de kimseyi görmediniz mi?" dedi. "Evet, gördük. Bir grubun namaz kıldığını, bir topluluğun Kur'an okuduğunu bir grubun da helal ve haram meselelerini müzakere ettiklerini gördük" dediler. Bunun üzerine Ebu Hureyre: "Yazıklar olsun size! İşte Muharnmed'in (sallallahu aleyhi vesellem) mirası odur" diye karşılık verdi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 455 *Hadisi Taberani. el-Mu'cemıı'l-evsat'ta rivayet etmiş olup senedi hasendir.

İbn Abbas'ın bildirdiğine göre Resulullah (sallallahualeyhiveselleın):

#11,020
"Kim ilim öğrenirken eceli gelirse, o kimse, peygamberlerle arasında yalnız peygamberlik derecesi olduğu halde Allah'ın huzuruna çıkar" buyurdu.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 454 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup senedinde yer alan Muhammed b. el-Ca'd metruktur.

Sahbere anlatmaktadır:

#11,019
Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) oturmuş vaaz ederken yanına uğradılar. Allah Resulu (sallallahu aleyhi vesellem) kendilerine: "Oturun! Zira hayır üzerine geldiniz" buyurdu. Sonra Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi veselleın) kalkıp insanlar etrafından dağılınca, onlar da kalkb.lar ve: "Ya Resululallah! Sen bize dedin ki: Oturun! Hayır üzerine geldiniz. Bu bize has bir şey mi, yoksa bütün insanlara şamil mi?" diye sordular. Resulullah da (sallallahu aleyhi veselleın): "Hangi kul ilim öğrenirse, mutlaka bu, onun geçmiş günahlarına kefaret olur" buyurdu. Ben derim ki: Tirmizi hadisin sadece "Kim ilim öğrenirse bu, onun geçmiş günahlarına kefaret olur" kısmını nakletmiştir.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 453 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup senedinde geçen Ebu Davud el-A'ma hadis uydurucunun tekidir.

Vasile b. el-Eska'run bildirdiğine göre Resulullah (sailallahu aleyhi vesellem):

#11,018
"Kim, bir ilmin peşine düşer de onu elde ederse, Allah onun için iki kat ecir yazar. Kim de bir ilmin peşine düşer, ama onu elde edemezse, Allah onun için bir kat sevap yazar" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 452 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebfr'de rivayet etmiş olup ravileri güvenilir görülmüştür.

Safvan b. Assal el-Muradi demiştir ki:

#11,017
"Kim, evinden ilim öğrenmek amacıyla çıkarsa (bilsin ki) melekler kanatlarını ilim talebesi ve alim kişi için gererler."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 451 *Bunu Taberani el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiştir. "Alim" ifadesi hariç, hadisi Tirmizi de nakletmiştir. Ancak senedinde yer alan Abdülkerim b. Ebi'l-Muharik zayıftır.

Sehl b. Sa'd'ın naklettiğine göre Peygamber (sallallahu aleyhi ve;ellem) şöyle buyurmuştur:

#11,016
"Kim, bir hayır/ilim öğrenmek veya öğretmek maksadıyla bıı Mescid'ime girerse, Allah yolunda cihat eden mücahidin konumunda olur. Kim de bunun dışında bir maksatla, insanların sözlerini öğrenmek için oraya girerse, başkasına ait olan bir şeyi görüp beğenen kimsenin durumuna düşer."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 450 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup senedinde yer alan Ya'küb b. Humeyd b. Kasib'i Buhari ve İbn Hibban güvenilir kabul ederlerken, Nesai ve başkaları zayıf saymışlardır. Zayıf hükümlerini sadece onun had cezası almış olmasına dayandırmışlardır. Hadisi sema/işitme yoluyla aldığı ise doğrudur.

Ebu Umame'den nakledildiğine göre Peygamber (sallallahu aleyhi vesellem):

#11,015
"Kim, sadece bir hayır/ilim öğrenmek ya da öğretmek maksadıyla mescide giderse, haccı tam olan bir hacının ecri gibi ecir kazanır" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 499 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup ravilerinin tamamı güvenilir görülmüştür. ¹ ¹Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir, no. 7473; Hakim, Müstedrek, 1, 91. Zehebi hadisin Buhari'nin şarhna uygun olduğunu söylemiştir. Bkz. İbn Hibban, Sahih, no. 87.

Abdurrahman b. Avf'ın naklettiğine göre Peygamber (sallallahu aleyhi vesellem):

#11,014
"Alim, abidden yetmiş derece daha üstün kılınmıştır. Her iki derecenin arası ise gökle yer.arası kadardır" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 498 *Hadisi Ebü Ya'la rivayet etmiş olup senedinde geçen Halil b. Murre hakkında Buhari: "Hadisi münkerdir" demiştir. İbn Adi ise "Onun münker bir hadisini görmedim. Hadisi yazılanlar cümlesinden olup metrük değildir" değerlendirmesini yapmıştır.

Ebu'r-Rudayn'in bildirdiğine göre Resulullah (sallallahualeyhivesellem) şöyle buyurmuştur:

#11,013
"Aralarında Allah'ın kitabını müzakere etmek üzere toplanmış hiçbir topluluk yoktur ki, Allah'ın misafirleri olmasınlar. Muhakkak ki onlar yerlerinden kalkıncaya ya da başka bir söze dalıncaya kadar melekler onları (rahmet kanatlarıyla) kuşatırlar. Kim ölmesinden korkarak bir ilmi öğrenmek veya yok olmasından korkarak onu kaydetmek üzere bir yolculuğa çıkarsa, muhakkak ki o kimse Allah yolunda savaşa çıkan er gibi olur. Amelde geri kalanı, soyu ileri geçirmez."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 497 *Hadisi Taberani. el-Mu'cemu'l-keblr'de rivayet etmiş olup senedinde zikri geçen lsmail b. Ayyaş'la ihticac konusu ihtilaflıdır.

Zir b. Hubeyş anlatmaktadır:

#11,012
Safvan b. Assal el-Murad.i'ye gittim. "Zir! Seni buraya getiren sebep nedir?" diye sordu. "ilim öğrenmek istiyorum" dedim. O da: "Ya alim ol, ya da müteallim (öğrenen). Bunlardan başkası olma" dedi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 496 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup senedinde geçen Hafs b. Süleyman'ı Ahmed b. Hanbel güvenilir görürken, pek çok bilgin zayıf saymıştır.

Ebu Bekre anlatmaktadır: Hz. Peygamber'i (saJJallahu aleyhi vesellem) 'şöyle buyururken işittim:

#11,011
"Ya alim ol, ya müteallim (öğrenen). Veya ilim dinleyicisi ya da ilmi seven ol. Beşincisi olma, helak olursun" Ata demiştir ki: Bana Mis' ar dedi ki: Sen beşincisini de ekledin. Bizde bu kısım yoktur." O da: "Beşincisi, ilim ve ilim ehline buğz etmendir" dedi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 495 *Hadisi Taberani, üç Mu'cem'inde ve ayrıca Bezzar rivayet etmiş olup ravileri güvenilir görülmüştür.

Abdullah (b. Mes'ud) demiştir ki:

#11,010
"Ya alim ol, ya da müteallim(öğrenen). Bunlar dışında biri olma. Eğer bunu yapamazsan, hiç olmazsa alimleri sev, onlara buğzetme."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 494 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup ravileri Sahfh'in ravileridir. Ne var ki Abdülmelik b. Umeyr, İbn Mes'üd'a yetişmemiştir.

Ebu' d-Derda'nın bildirdiğine göre Resulullah (saııaılahu aleyhi vesellem):

#11,009
"Alim ve öğrenen sevapta ortaktırlar. Kalan insanlarda ise hayır yoktur" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 493 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup senedinde yer alan Muaviye b. Yahya es-Sadefi hakkında İbn Main: "Helak olmuştur. Değersizdir" açıklamasını yapmıştır.

Yine, İbn Mes'ud'un bildirdiğine göre Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem):

#11,008
"Alim veya öğrenen; Allah'ı ananlar ve alime uyanlar müstesna; dünya ve dünyadakiler lanetlenmiştir" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 492 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet emiş ve demiştir ki: Bunu lbn Sevban kanalıyla Abde'den, Ebu'l-Mutarrif Muğire b. el-Mutarrif'den başkası rivayet etmemiştir. Ben derim ki: Bu zattan söz edene rastlamadım.

Abdullah b. Mes'ud'un bildirdiğine göre Resulullah (sallallahualeyhi vesellem):

#11,007
"İnsanlar iki kişiden biridir: Ya alimdir/ hocadır ya da müteallim/talebe. Bu ikisi sevapta eşittirler. Bunlar dışında kalan insanlarda ise hayır yoktur" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 491 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat ve el-Mu'cemu'l-keblr'de rivayet etmiş olup el- Mu'cemu'l-evsat'takinin senedinde Nehşel b. Said, diğerinde ise Rabi' b. Bedr bulunmaktadır ki, ikisi de hadis uydurucudur.

Cabir b. Abdullah'ın naklettiğine göre Peygamber (sallallahu aleyhi vesellem):

#11,006
"İnsanlar madenler gibidir. Cahiliye döneminde değerli olanları, eğer fakih olurlarsa İslam' da da değerlidirler" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 490 *Hadisi Ahmed b. Hanbel rivayet etmiş olup ravileri Sahfh'in ravileridir.

Enes b. Malik'in bildirdiğine göre Peygamber (sallallahualeyhivesellem) şöyle buyurmuştur:

#11,005
"Yeryüzünde iilimler, yeryüzünün ve denizin karanlıklarında yön gösteren gökteki yıldızlara benzerler. Yıldızlar batınca, rehberler bile yolunu şaşırabilir."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 489 *Hadisi Ahmed b. Hanbel rivayet etmiş olup senedinde zikri geçen Rişdeyn b. Sa'd'ın hüccetliği ihtilaflıdır. Ayrıca Enes'in ravisi Ebu Hafs da meçhuldür. Doğrusunu en iyi Allah bilir.

Abdullah İbn Mes'ud un bildirdiğine göre Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem):

#11,004
"Allah bir kula hayır murat ederse, onu dinde fakih yapar ve ona doğru görüşü ilham eder" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 488 *Hadisi Bezzar ve el-Mu'cemu'l-keblr'de Taberani rivayet etmiş olup ravileri güvenilir görülmüşlerdir.

Ebu Hureyre' den nakledildiğine göre Peygamber (sallallahu aleyhı vesellem) şöyle buyurmuştur:

#11,003
"Allah'a dinde fakih/alim olmaktan daha üstün bir ibadetle kulluk edilmemiştir. Muhakkak ki tek bir fakih şeytana, bin iibidden daha çetin gelir. Her şeyin bir direği vardır. Bu dinin direği de fıkıhtır/ilimdir."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 487 *Hadisi Taberani. el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup senedinde yer alan Yezid b. lyaz hadis uydururdu.

Ebu Hureyre'nin bildirdiğine göre Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem):

#11,002
"Allah kime hayır murat ederse, onu dinde fakih yapar" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 486 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu's-sağir'de rivayet etmiş olup ravileri Sahih'in ravileridir.¹ ¹Ebu Ya'la, 5855; Ahmed b. Hanbel, no. 7193. Hadisi, İbn Mace de rivayet ettiğinden (no. 220) dolayı zevfüdden değildir.

Ömer b. el-Hattab'ın bildirdiğine göre Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem):

#11,001
"Allah kime hayır murat ederse, onu dinde fakih/anlayışlı yapar" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 485 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup senedinde yer alan İbn Lehi'a zayıftır.

Vasile b. el-Eska':

#11,000
"Allah Resulü (sallallahu aleyhi vesellem) bize dinde fakih olmamızı (derinleşmemizi) emretti" demiştir.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 484 *Taberani el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup senedinde yer alan Bekkar b. Temim meçhuldür.

Ömer'in -İbnü'l-Hattab'ın- bildirdiğine göre Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurmuştur:

#10,999
"Kazanç elde eden hiç kimse ilim gibi değerli bir şey kazanmamıştır. Zira ilim, sahibini ya bir doğruya götürür ya da bir yanlıştan kurtarır. Kişinin ameli istikamet üzere (düzgün) olmadıkça dini de istikamet üzere olmaz."

 Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 483 *Hadisi Taberani, el-Mıı'cemu's-sağir ve el-Mu'cemıı'l-evsat'ta "ameli istikamet üzere olmadıkça ... " yerine "aklı istikamet üzere olmadıkça" ifadesiyle rivayet etmiştir. Senedinde zikri geçen Abdurrahman b. Zeyd b. Eslem zayıf biridir.² ²Taberani, el-Mu'cemu's-sağir, no. 676. Taberani demiştir ki: "Hadis, Ömer' den yalruz bu senetle rivayet edilmiştir. Bu konuda Esbağ b. Ferac teferrüd etmiştir/yalnız kalmıştır. Hocası Abdurrahman b. Hatim el-Muradi hakkında ise Zehebi: "Onunla ilgili bir sakınca bilmiyorum" derken, İbnü'l-Cevzi: "Hadisi metriiktur" demiştir. Bkz. Miziinü'l-i'tidal, il, 554; Lisnnü'l-Miziin, III, 408.

Ali b. Ehi Talib'in (keramallahu vecheh) bildirdiğine göre Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem):

#10,998
"Hiçbir şeyin başka bir şeyle birleştirilmesi, ilmin hilimle birleştirilmesinden daha üstün olmamıştır" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 482 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat ve el-Mıı'cemu's-sağir'de Hafs b. Bişr kanalıyla Hasan b. Hüseyin b. Yezid el-Alevi'den, o da babasından rivayet etmiştir ki, bunlardan hiçbirini zikredene rastlamadım. ¹ ¹Bkz. İbnü'l-Mubarek, ez-Ziihd, no. 1336; el-Mıı'cemıı's-sağir, 110. 707 (Nefsim kudret elinde bulunana yemin olsun ki ... , ifadesiyle)

Ali b. Ehi Talib'in (keramallahu vecheh) bildirdiğine göre Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem):

#10,997
"Hiçbir şeyin başka bir şeyle birleştirilmesi, ilmin hilimle birleştirilmesinden daha üstün olmamıştır" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 1 Hn: 482 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat ve el-Mıı'cemu's-sağir'de Hafs b. Bişr kanalıyla Hasan b. Hüseyin b. Yezid el-Alevi'den, o da babasından rivayet etmiştir ki, bunlardan hiçbirini zikredene rastlamadım. ¹ ¹Bkz. İbnü'l-Mubarek, ez-Ziihd, no. 1336; el-Mıı'cemıı's-sağir, 110. 707 (Nefsim kudret elinde bulunana yemin olsun ki ... , ifadesiyle)