Toplam 18,634 Hadis
Konular

Rüku ve Secdeyle İlgili Rivayetler Kategorisi

Hazreti Aişe radıyallahu anhe'dan:

#12,906 أَنّ رَسُولَ اللَّهِ " كَانَ إِذَا أَصَابَتْهُ جَنَابَةٌ فَأَرَادَ أَنْ يَنَامَ تَوَضَّأَ وُضُوءَهُ لِلصَّلاةِ، فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَأْكُلَ غَسَلَ كَفَّيْهِ ثُمَّ أَكَلَ
Rasülullah sallallahu aleyhi vesellem cünüb olunca uyumak istediğinde namaz abdesti gibi abdest alırdı, eğer yemek, yemek istediğinde ise ellerini dirseklere kadar yıkardı.

Darekutni, Sünen Hn: 447. Hadis sahihtir.

Ümmü Seleme anlatmaktadır:

#12,905
Hassan b. Sabit'in bir cariyesi bir Ramazan bayramı günü saçlarını salmış, elinde defle şarkı söyleyerek
yanımıza girdi. (Ravi der ki) Ümmü Seleme kendisini azarladı. Bunun üzerine Peygamber (sallallahu aleyhi vesellem): "Onu rahat bırak Ümmü Seleme. Her milletin bir bayramı vardır. Bu da bizim bayramımız" buyurdu.
Diğer benzer rivayet:
Zeyneb binti Ümmi Seleme' den nakledildiğine göre Oyuncular Mescid' de oyunlarını sergilerken Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) de oradaymış ... (Yukarıdaki hadisi zikretti). Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3260 *Ben derim ki: Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de Amr b. Atıyye kanalıyla babasından bu şekilde nakletmiştir. Fakat ne Amr, ne de babası tanınmaktadır.¹ ¹ el-Mu'cemu'l-kebir, XXIV, 282.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3259 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup senedinde ismi geçen Vazi' b. Nafi' metruktur.

Abdurrahman b. Osman et-Teymi anlatmaktadır:

#12,904
Bayram günü Resulullah'ı (sallallahu aleyhi vesellem) çarşıda ayakta durarak gelip geçenleri izlerken gördüm.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3258 *Hadisi Ahmed b. Hanbel, Ebu Ya'la ve el-Mu'cemu'l-kebir ve el-Mu'cemu'l-evsat'ta Taberani rivayet etmiştir. Ancak Taberani'nin her iki eserinde naklettiği rivayeti şöyledir: Resülullah'ı (sallallahu aleyhi veıelleın) gördüm; iki bayramda da namazdan çıktıktan sonra namazgahın ortasına gelerek insanların (bayram namazından) nasıl ayrıldıklarına ve davranış tarzlarına baktı. Sonra bir müddet (namazgahta) bekledi, daha sonra o da ayrıldı. Taberani'nin ravileri güvenilir olarak değerlendirilmişlerdir. Ravileri arasında bulunan Münkedir b. Muhammed b. el-Münkedir'i Ahmed b. Hanbel, Ebu Davud ve bir rivayete göre İbn Main güvenilir olarak değerlendirirken başkaları zayıf görmüşlerdir.

Taberarunin yine Hz. Ali' den naklettiği bir başka rivayet ise

#12,903
"Açık alanda (bayram) namaz(ı) kılmak sünnettendir" şeklindedir.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3257

Hz. Ali demiştir ki:

#12,902
"İki bayramda da (namaz için) açık alana çıkmak sünnettendir."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3256 *Bunu Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup ravilerinden Haris zayıftır.

Habib b. ômer el-Ensan demiştir ki:

#12,901
Bana babam şöyle anlattı: Bir bayram günü Vasile ile karşılaşhm ve: "Allah bizim de senin de (bayram namazını) kabul etsin" dedim. "Doğru; Allah bizim de senin de (bayram namazını) kabul etsin" diye mukabelede bulundu.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3255 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-keblr'de ¹ rivayet etmiş olup ravilerinden Habib hakkında Zehebi ² "Meçhuldür" derken, İbn Hibban onu güvenilir raviler hakkındaki kitabında zikretmiştir. Fakat babasını tanımıyorum. ¹ Taberaru, el-Mu'cemu'l-kebfr, XXII, 53; Beyhaki, es-Sünenü'l-kübra, III, 319. ² Bu değerlendirmeyi Zehebi, Darekutni' den nakletmiştir. Bkz. Mizan.

Ebu Said el-Hudri'nin naklettiğine göre

#12,900
Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) bayram günü deve üzerinde hutbe irat etmiştir.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3254 *Hadisi Ebu Ya'la rivayet etmiş olup ravileri Sahlh'in ravileridirler. ² ² İbn Huzeyme, Sahih, no. 1445.

Şa'bi'nin bildirdiğine göre

#12,899
Abdullah b. Mes'ud: "Kim bayram namazını kaçırırsa, dört rekat kılsın" demiştir.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3253 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup ravileri güvenilir ravilerdir.¹ ¹ Taberaru, el-Mu'cemu'l-kebir, no. 9533. Şa'bi, İbn Mes'ud'dan hadis içitmemiştir.

Ebu Tarafe Abbad b. Reyyan el-Lahmi el-Himsi anlatmaktadır:

#12,898
Bir bayram günü Hıms (Humus)'dan birkaç mil uzaklıktaki bir köyde bulunan Mikdad b. Ma'dikerib'in yanına gittim. Ona: "Çık bize bayram namazım kıldır" dedik. "Olmaz. Tek başınıza kılın" deyip reddetti.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3252 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup ravilerinden Ebu Tarfe'yi tanımıyorum

Abdullah (b. Mes'ud) demiştir ki:

#12,897
"Her iki bayram namazında da tekbir sayısı, cenaze namazında olduğu gibi dörttür."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3251 *Hadisi. Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup ravileri güvenilir ravilerdir. ¹ ¹ Taberaru, el-Mu'cemu'l-kebir, no. 9522. Ravilerinden Ebfı Nuaym Dırar b. Sured zayıftır.

İbn Mes'ud demiştir ki:

#12,896
"Her iki tekbir arasında bir kelimelik ara verilir."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3250 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup ravilerinden Abdülkerim zayıftır.

Kurdus bildiriyor:

#12,895
Abdullah b. Mes'ud, Kurban ve Ramazan bayram namazlarında dokuzar tekbir alırdı. Önce dört kere tekbir alır ve kıraatte bulunur. Sonra bir tekbir daha alarak rükıla varır. Sonra ikinci rekata kalkar ve kıraatle başlar. Sonra dört kere tekbir alır ve dördüncüsüyle beraber rükua gider.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3249 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup ravileri güvenilir ravilerdir .

İbrahim (en-Nehai) anlatmaktadır.

#12,894
Velid b. Ukbe Mescid'e girdi. İbn Mes'ud, Huzeyfe ve Ebu Musa Mescid'in avlusunda idiler. Velid: "Bayram geldi. Bu günde ne yapacağım?" diye sordu. İbn Mes'ud şöyle anlattı: "Allahü ekber der, Allah'a hamdü sena eder, Peygamber'e (sallallahualleyhi veselleın) salavat okursun ve Allah' a dua edersin. Sonra yine tekbir alarak Allah' a hamdü sena eder, Peygamber' e (sallallahu aleyhi vesellem) salavat okur ve dua edersin. Sonra yine tekbir alıp Allah' a hamdü sena eder, Peygamber'e (sallallahualeyhi vesellem) salavat okur ve sonra dua edersin. Sonra yine tekbir al ve Fatihatü'l-Kitab'ı, onunla beraber bir de sure oku. Sonra tekbir alarak rüku ve secde et. Sonra kıyama kalk. Fatihatü'l-Kitab ve onunla beraber bir sure oku. Sonra tekbir alarak Allah' a hamdü sena oku. Peygamber' e (sa1lallahu aleyhi vesellem) salavat getir. Dua et. Sonra tekbir alarak Allah' a hamdü sena et. Peygamber' e (sallallahu aleyhi vesellem) salavat oku, sonra rüku ve secdeye git." Bunun üzerine Huzeyfe ve Ebu Musa da: "İsabet etti" dediler.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3248 *Hadisi Taberani. el-Mu'cemu'l-keblr'de ¹ rivayet etmiş olup ravilerinden İbrahim, adı geçen sahabilerden hiçbirine yetişmemiştir. Dolayısıyla hadis mürseldir. Fakat ravileri güvenilir ravilerdir. ¹ el-Mu'cemu'l-keblr, no. 9515.

Kurdus bildiriyor:

#12,893
Velid yatsı namazından sonra Abdullah b. Mes'ud, Huzeyfe, Ebu Musa el-Eş'ari ve Ebu Mes'ud'a birini göndererek "Bugün Müslümanların bayramıdır. Bu günde namaz nasıl kılınacakhr?" diye sordurdu. Hepsi de: "Ebu Abdirrahman'a sor!" dediler. Bunun üzerine elçi Ebu Abdirrahman'a sordu. Ebu Abdirrahman (İbn Mes'ud) ise şöyle anlattı: "Ayağa kalkarak dört kez tekbir alır, sonra Fatiha suresini ve onunla beraber Mufassal surelerden ¹ bir süre okur. Sonra dört kere tekbir alır, dördüncü tekbirle beraber rükua gider. Her iki bayramda da alacağı tekbir sayısı dokuzdur." İçlerinden hiçbiri Ebu Abdurrahman' ın bu anlabmına itiraz etmedi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3247 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-keblr'de rivayet etmiş olup ravileri güvenilir olarak değerlendirilmişlerdir . ¹ Mufassal sıûreler, Hucurat'la başlayıp Nas suresine kadar devam eden ve aralan besmele ile sık aralıklarla ayrılan sfırelerdir. (Mütercim)

Ebu Vakıd el-Leysi ve Aişe' den nakledildiğine göre

#12,892
Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) Ramazan ve Kurban bayramlarında cemaate namaz kıldırarak ilk rekatta yedi kere tekbir getirip "Kaf. Ve'l-Kur'aru'l-mecid" suresini, ikinci rekatta ise beş kere tekbir getirip "İkterabeti' s-sa' a ve'nşakka'l-kamer" suresini okumuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3246 *Ben derim ki: Ebü Vakıd hadisi, tekbirle ilgili kısmı olmaksızın yalnız kıraatle ilgili bölümü Sahih'te geçmiştir. Aişe hadisini ise kıraatle ilgili kısmı hariç, Ebu Davud ve başka kaynaklar rivayet etmiştir. Hadisi bu şekliyle ise Taberani el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup senedinde yer alan İbn Lehi'a hakkında tenkit vardır. ² ² Taberaru, el-Mu'cemu'l-kebir, no. 329, 3305, 3306; Ahmed b. Hanbel, V, 217-219.

İbn Abbas'ın naklettiğine göre

#12,891
Peygamber (sallallahualeyhi vesellem) iki bayram namazında, birinci rekatta yedi, ikinci rekatta ise beş olmak üzere (toplam) on iki kez tekbir getirirdi. (Namazgaha) Bir yoldan gider, başka bir yoldan dönerdi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3245 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup senedinde ismi geçen Süleyman b. Erkam zayıftır. ¹ ¹ el-Mu'cemu'l-keblr'de (no. 10708) Taberaru, İbn Abbas ismini düşürerek hadisi doğrudan Said b. el-Müseyyeb'in Resfilullah'tan (sailallahu aleyhi veselleın) nakli şeklinde zikretmiştir.

Abdurrahman b. Avf'ın bildirdiğine göre

#12,890
Resulullah (sallallahualeyhi vesellem) için iki bayram günü baston çıkarılır ve namazı ona doğru kılardı. Namazda on üç kere tekbir alırdı. Hz. Ebu Bekir ve Ömer de aynısını yaparlardı.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3244 *Hadisi Bezzar rivayet etmiş olup senedinde ismi geçen Hasan b. Hammad el- Beceli'yi ne zayıf göre, ne de güvenilir kabul eden olmuştur. Yalnız Mizzi, onu diğer ravilerden ayırt etmek maksadıyla ismini zikretmiştir. Senedin kalan ravileri ise güvenilir ravilerdir. ¹ ¹ Bezzar, no. 655. Bezzar demiştir ki: "Hadisi Abdurrahman b. Avf'tan yalnız bu senetle nakledildiğini bilmekteyiz. Hasan el-Beceli hadis konusunda gevşektir. İnsanlar onun hadisi hakkında hüküm vermemişlerdir. Sanırım bu zattan maksat Hasan b. Umare'dir." Heysemi ise ondan farklı değerlendirerek bu kişinin Hasan b. Hammad olduğunu söylemiştir.

Hz. Ali der ki:

#12,889
"Bayram namazında kıraati aşikar yapmak sünnettendir."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3243 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup ravilerinden Haris zayıftır.

İbn Abbas' ın naklettiğine göre

#12,888
Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi vesellem) iki bayram namazında" Amme yetes~lftn (Nebe')" ve "Ve'ş-şems ve duhaha (Şems)" surelerini okurdu.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3242 *Hadisi Bezzar rivayet etmiş olup senedinde ismi geçen Eyyub b. Seyyar zayıftır.

Semure b. Cundub'un bildirdiğine göre

#12,887
Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) iki bayram namazında da: "Sebbihi' sme rabbike'l-a'la (A'la)" ile "Hel etake hadisu'l-ğaşiye (Gaşiye)" sftrelerini okurdu.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3241 *Hadisi Ahmed b. Hanbel ve el-Mu'cemu'l-keblr'de Taberani rivayet etmiş olup İbn Hanbel'in ravileri güvenilir ravilerdir. ¹ ¹ Ahmed b. Hanbel, V, 13; Taberaru, el-Mu'cemu'l-kebir, no. 6773; İbn Hibbful, Sahih, no. 2808. Hadis Ebu Davud, Nesai ve İbn Hibban tarafından Cuma namazı hakkında nakledilmiştir.

İbn Abbas demiştir ki:

#12,886
Resulullah (sallallahu aleyhi veselleın) bayram namazını yalnız Ümmü'l-Kitab'ı (Fatiha'yı) okuyarak iki rekat kıldı.Bunlara başka rekat ilave etmedi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3240 *Hadisi Ahmed b. Han bel rivayet etmiş olup ravilerinden Şehr b. Havşeb hakkında tenkit bulunmakla beraber güvenilir olarak da değerlendirilmiştir.

Said b. Ehi Vakkas'ın naklettiğine göre

#12,885
Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi v€Sellem) bayram namazını ezansız ve kametsiz olarak kılmıştır. Bayram namazında ayakta iki hutbe okur ve hutbeler arasını bir oturuşla ayırırdı.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3239 *Hadisi Bezzar vicade yoluyla rivayet etmiş olup senedinde tanımadığım raviler vardır.

Bera b. Azib' den nakledildiğine göre

#12,884
Resülullah (sallaUahu aleyhi vesellem) Kurban bayramı namazını ezansız ve kametsiz olarak kıldı. Sonra erkeklere, ardından da kadınlara yönelerek onlara hitap etti ve onları sadaka vermeye teşvik etti. Bunun sonucunda Bilal' in yanında bir çok mal birikti.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3238 *Ben derim ki: Konuyla ilgili Bera'nın, Sahih ve başka kaynaklarda nakledilmiş bundan başka bir hadisi daha vardır. *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup ravilerinden Abdullah b. Ömer b. Eban'ı tanımıyorum.¹ ¹ el-Mu'cemu'l-evsarta (no. 1317) Taberaru'nin belirttiği gibi Abdullah b. Ömer b. Eban hadiste teferrüd etmiştir.

Ebu Rafi'nin bildirdiğine göre

#12,883
Resulullah (sallaUahu aleyhi vesellem) bayram namazlarına yürüyerek gider, namazı ezansız ve kametsiz olarak kılardı.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3237 *Ben derim ki: "Namazı ezansız ve kametsiz olarak kılardı" kısmı hariç hadisi İbn Mace de rivayet etmiştir. Bu şekliyle ise Taberani el-Mu'cemu'l-kebir'de Muhammed b. Ubeydillah b. Ebi Rafi' kanalıyla rivayet etmiştir ki, bir grup alim bu zatı zayıf görürken, İbn Hibban onu güvenilir raviler hakkındaki kitabında zikretmiştir. ¹ ¹ Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir, no. 943. Senedinde ismi geçen Mindel b. Ali zayıftır.

Amr b. Hureys'in azatlısı Velid b. Seri bildiriyor:

#12,882
Bir bayram günü Müminleri emiri Ali b. Ebi Talib ile birlikte (namazgaha) çıktık. Ashabından bazıları: "Ey müminlerin emiri! Bayram günü namaz öncesi ve sonrasında kılınan (nafile) namazlar hakkında ne dersin?" diye sordular. Cevap vermedi. Sonra başka bir topluluk geldi ve -öncekilerin sorduklarının- aynısını sordular. Onlara da cevap vermedi. Nihayet namaz mahalline vardık ve cemaate namazı kıldırdı. (Birinci rekatta) yedi, (ikinci rekatta) beş kere tekbir aldı. Sonra insanlara hutbe irat etti. Sonra hutbeden inerek hayvanına bindi. Bunu gören cemaat: "Ey Müminlerin emiri! Şu insanlar namaz kılmaya devam etmektedirler?" deyince: "Ne yapabilirim? Siz bana sünnet olanı sordunuz mu ki? Peygamber (sailallahu aleyhi vedlem) bayram namazı öncesi ya da sonrasında başka namaz kılmamışhr. öyleyse isteyen kılar, isteyen kılmaz. Siz benden, namaz kılmakta olan bir topluluğu bundan men etmemi mi bekliyorsunuz. Ben bunu yaparsam, O zaman namaz kılan bir kulu engelleyen kişi durumuna düşerim" dedi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3236 *Hadisi rivayet eden Bezzar "Hadis Ali'den yalnız bu senetle rivayet edilmektedir" açıklamasını yapmıştır. Ben derim ki: Senedinde tanınmayan raviler vardır.

Abdülmelik b. Ka'b b. Ucre bildiriyor:

#12,881
Bayram günü Ka'b b. Ucre ile beraber· namazgaha gittim. Ka'b oturup imamıri; gelmesini bekledi ve imam bayram ·namazını bitirene kadar başka hiç. namaz kılmadı. İnsanlar ise adeta. oluk oluk mescide akın ediyorlardl!. Ben: ''Şunları görmüyor musun?"·· dedim. "Bu bir bidattıt ve sünnetin terkidir" karşılığını verdi. Diğer bir rivayette ise 'şöyle geçmiştir: "Şu gördüklerimizin çoğu, kabalık ve cahilliktir. Şüphesiz (kıldığıminız) bu iki rekat bu günün duasıdır. Ta ki, şu namaz seni çağirana kadar."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3235 *Hadisi iki. rivayeti de. Taberani el-Mu.'cemu'l-kebir'de nakletmiş olup ravilerinde Abdülmelik'i İbn Hibban güvenilir raviler hakkındaki kitabında zikretmiştir.

İbn Sirin'in bildirdiğine göre

#12,880
Mes'ud ve Huzeyfe insanların imamı bayram namazına çıkmasından önce , namaz kılinmasin menederlerdi-veya derdi ki- narnaz kılarken gördüklerini oturturlardı.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3234 Hadisi Taberâni birkaç senetle el-Mu'cemu'l-kebir"de ¹ rivayet· etmiş "olup 'bir kısmında "Bana bildirildi ki İbn Me'sud Huzeyfe ... " rivayet sıygası kullanılmıştır. Hadis, senedi sahih Olmakla birlikte mürseldir. ¹ el-Mu'cemu'l-kebir, no. 9524.

Fâid Ebu'I-Verkâ demiştir ki:

#12,879
Ben, bir bayram günü Abdülİah b. Ebi Evfa'yı Cebban'a ³ götürdüm. "Beni minbere yakın bir yere götür" dedi. Dediği gibi yapbm. Hemen oturdu, ne öncesinde, ne de sonrasında namaz kılmadl. Resüllullah'ın (Sallaliahualeyhi vesellem) de ne (bayram namazı) öncesinde, ne de sonrasında namaz kıldmadığını belirti.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3233 *Hadisi Teberâni el-Mu'cemul' kebir rivayet etmiş olup ravilerinde Fâid metrûktur. ³ Cebbân, sahra/çöl olup kabristana ait bir alan olduğu da söylenir.'

Ebu·Mes'ud demkştir ki:

#12,878
"Bayraın günü imamın (namazgaha) çıkmasından önce namaz kılmak sünnete uygun değildir'.''

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3232 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l kebir de r.ivayet etmiş olup ravileri güvenilir ravilerdir.

İbn Sirin; ve Katade'nin naklettiğine göre

#12,877
İbn Me'sud, bayram namazı sonrasında dört veya. sekiz rekat namaz kildlğı' halde Öncesinde hiç kılmazdı.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3231 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l·kebir'de sahih ve fakat mürsel şenetlerle rivayet etmiştir. ² el- Mu'cemu'l'-kebir, no 9529

Eyyub bildiriyor:

#12,876
Enes b. Malik ve Hasan'ın bayram günü imam henüz (namazgaha) çıkmazdan önce namaz kıldıklarını, Muhammed b. Sirin'in ise gelip oturduğunu ve namaz kılmadığını gördüm.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3230 *Hadisi Ebu Ya'la rivayet etmiştir. Taberani ise el-Mu'cemu'l-kebir'de "Enes dört rekat namaz kılardı" ifadesiyle rivayet etmiştir. Ebu Ya'la'nın ravileri Sahih'in ravileridirler. ¹ ¹ Eyyub, Enes'e yetişmemiştir. Bu yüzden hadis munkatıdır. Bkz. EbûYa'la, Müsned, no 4193

Abdullah b. Ömer'in bildirdiğine göre

#12,875
Resulullah (sallallahu aleyhivesellem) Ramazan ve Kurban bayramlarında önce namazı kılardı.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3229 *Bunu Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup ravilerinden İbn Lehi'a hakkında tenkit vardır.

Enes' in bildirdiğine göre

#12,874
Resulullah (sallallahu aleyhivesellem), Ebu Bekir ve Ömer bayram günü hutbeden önce namazı kılarlardı.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3228 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup ravileri güvenilir ravilerdir. Hadis Sahih'te de "Resulullah (sa1Jallııhu aleJlıi vesellem) Kurban bayramı günü namaz kıldıktan sonra hutbe irat etti" ifadesiyle yer almıştır. ¹ ¹ Taberaru, el-Mu'cemu'l-evsat, no. 2438. Senedinde ismi geçen Müemmel b. İsmail'i İbn Main ve İbn Hibban güvenilir görürlerken, Buhari ve başkaları zayıf olarak değerlendirmişlerdir.

Vehb b. Keysan bildiriyor:

#12,873
Abdullah b. ez-Zübeyr'i bayram günü dinledim. Hutbeden önce namazı kıldı. Soma ayağa kalkarak insanlara şöyle hitap etti: "Ey cemaat! Bunların hepsi Allah'ın ve ResUlü'nün sünnetidir."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3227 *Hadisi Ahmed b. Hanbel rivayet etmiş olup ravileri güvenilir ravilerdir.

Abdullah b. Mes'ud'dan nakledildiğine göre

#12,872
Mes'ud'dan nakledildiğine göre Hz. Peygamber'in (sallailahualeyhi vesellem) bayram günlerinde okuduğu duası şöyledir: "Allahım! Senden takvalı bir yaşam, rahat bir ölüm, rezil etmeyen ve utandırmayan bir diriliş diliyoruz. Allahım! Bizi ansızın helak etme, canımızı ansızın alma, herhangi bir borcumuzu ödemeden ya da vasiyetimizi yazmadan ruhumuzu kabzetme. Allahım! Senden iffet, zenginlik, takva, hidayet, dünya ve ılhirette güzel akıbet dileriz. Dininden şüphe duymaktan, (dinine) muhalefet etmekten, gösteriş yapmaktan, şöhret peşinde koşmaktan sana sığınınz. Ey kalpleri istediği kalıba sokan(Allahım)! Bizi doğru yola hidayet ettikten sonra kalplerimizi kaydırma, bize kahndan rahmet eyle. Zira Sen, lütfu bol olansın."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3226 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup senedinde ismi geçen Nehşel b. Said metruktur. ¹ ¹ Nehşel b. Said hakkında Heysemi (no. 491) "Yalananın tekidir" demiştir.

Said b. Evs el-Ensâri'nin babasından nakledildiğine göre Resullulah (sav) şöyle buyurmuştur

#12,871
Ramazan bayramı günü olunca melekler yol girişlerinde durarak şoyle nida ederler: Ey Müslümanlar topluluğu! Cömert Rabbe doğru koşun, Önce hayır lütfediyor ardından bol sevapla mükafatlandınyor. Sizlere gece ibadet etmenizi(teravih namazı) emrolundu, emri yerine getirdiniz. Gündüz oruç tutmanız emrolundu, oruç tuttunuz. Rabbinize itat ettiniz. Öyleyse ödüllerinizi alınız.» Namazı kıldıklan zaman ise bir münadi şöyle nida eder: «Dikkat edin! Kuşkusuz Rabbiniz sizi bağışladı. Şimdi doğruca konak yerlerinize dönün. Gün mükafat günüdür.» Böylece O gün semada mükafat günü olarak isimlendirilir." Diğer bir rivayette "Cömert Rab" ifadesi yerine " Merhamet sahibi Rab" ifadese gecmiştir. (Rab buyuruyor ki) "Sizin bütün günahlarınızi bağışladım."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3225 *Hadlsi Taberani, el-Mu'cemu'l~keblr;de' rivayet etmiş olup senedinde ismi geçen Cabii el- Cu'fi'yi sevri güvenlir kabul ederek ondan hem kendisi, hem de Şu'be rivayette bulunmuştur. Fakat diğer alimler onu zayıf görmüşlerdir. Dolayısıyla metruktur.

Abdurrahınan b. Hatıb demiştir ki:

#12,870
Ben, Hz. Peygamber' i (sallallahu aleyhi veıelleın) bayram namazına bir yoldan gidip, başka bir yoldan dönerken gördüm.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3224 *Hadi.si Ta.berani, el~Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup ravilerinden Halid b.İlyas metruktur. Konuyla ilgili İbn Abbas hadisi ileride gelecektir.

Sa'd b. Ehi Vakkas'ın bildirdiğine göre

#12,869
Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi vesellem) bayram namazına yürüyerek gider, sonra başka bir yoldan dönerdi.·

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3223 *Hadisi Bezzar rivayet etmiş olup senedinde ismi geçen Halid b. İlyas metruktur.

Utbe b. Abdillah b. Amr demiştir ki:

#12,868
Bana babam dedemden şu sözü nakletti: Ben bir bayram günü Allah Resülü'nün(sallallahualeyhivesellem) yanındaydım."Bana Ensar'ın efendisini çağırın" buyurdu. Ubey b. Ka'b'ı çağırdılar. Ona: "Ubey! Hemen namazgaha gidip orasını temizlet. İnsanlara da söyle, (namazgaha) çıksınlar" buyurdu. Ubey kapıya kadar gitti. Sonra dönüp "Ya Resülallah! Kadınlar da çıkacaklar mı?" diye sordu. "Ergenlik çağına gelmiş genç kızlar, adet gören kadınlar da insanlarla birlikte bu çağrıya icabet etsinler" buyurdu.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3222 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup senedinde ismi geçen Yezid b. Şeddad el-Hinai meçhuldür. Aynı şekilde Utbe b. Abdillah b. Amr b. el-As da meçhuldür.

İbn Ömer'in bildirdiğine göre Resülullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurmuştur:

#12,867
"Kadınlar mecbur kalmadıkça dışarı çıkamazlar. Yani, hizmetçileri yoksa çıkabilirler. Bayram namazları; Ramazan bayramı ve kurban bayramı namazları bunun dışındadır. Yolda da ancak kenardan.yürüyebilirler.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3221 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup ravilerinden Sewar b. Mus'ab hadisi metruk biridir.

Müminlerin annesi Hz. Aişe bildiriyor:

#12,866
Hz. Peygamber' e (sallallahualeyhi vesellem): "Kadınlar bayram namazına giderler mi?" diye sordum. "Elbette, giderler" buyurdu. "Ya henüz ergenlik çağına girmiş genç kızlar?" diye sordum. "Evet, gidebilirler. Eğer giyecek elbisesi yoksa, arkadaşının elbisesini giyip gitsin" buyurdu.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3220 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup senedinde ismi geçen Muti' b. Meymun hakkında İbn Adi: "Mahfuz olmayan iki hadisi bulunmaktadır" derken, İbnü'l-Medini güvenilir olmadığını söylemiştir.

Abdullah b. Revaha'run kız kardeşinin naklettiğine göre Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem):

#12,865
"Her kuşak sahibineı (bayram namazı için namazgtiha) çıkmak farzdır" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3219 *Hadisi Ahmed b. Hanbel ve "Yani, bayram namazlarında" ilavesiyle Ebu Ya'la, ayrıca el-Mu'cemu'l-kebir'de Taberani rivayet etmiş olup senedinde tabiin neslinden ismi zikredilmeyen bir kadın vardır. ¹ Bu ifadeyle mutlak manada "kadın" kastedilmektedir (Mütercim)

Hz. Aişe'nin bildirdiğine göre

#12,864
ergenlik çağına gelmiş genç kızlar Resulullah (sailallahu aleyhi vesellem) için bayram namazlarında haremlerinden çıkıp (namazgaha) giderlerdi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3218 *Hadisi Ahmed b. Hanbel rivayet etmiş olup ravileri Sahih'in ravileridirler.

Cabir' in bildirdiğine göre·

#12,863
Resulullah (sallallahualeyhivessellem) bayram namazına hem kendi gider hem de ailesini götürürdü.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3217 *Hadisi Ahmed b. Hanbel rivayet etmiş .olup senedinde ismi geçen Haccâc b. Ertat hakkında tenkit vardır. Kalan ravileri ise Şahih'in ravileridirler.

Resülullah'ın (sailallahu aleyhi veselleın) müezzini Sa' d b. Ammar el- Karaz' ın bildirdiğine göre

#12,862
Resulullah (sallallahualeyhiveseıllem) bayram namazlarında hutbe verirken bir yay üzerine dayanarak hitap ederdi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3216 *Ben derim ki: İbn Mace'de Sa'd'ın: "Savaş sırasında hitap ederken bir yaya dayanarak konuşurdu" ifadesiyle bir hadisi yer almıştır. Hadisi Taberani, el-Mu'cemu's-sağfr'de rivayet etmiştir. Dana ewvel Cuma hadsinde.el- Mu'cemu'l-kebfr'den naklen başka bir hadisi zikredilmişti ki iki hadis de zayıftır.·

İbn Ömer'in bildirdiğine göre

#12,861
Hz. Peygamber (sav) iki Bayram namazın da yanında bir kargı ve kalkanla çıkardı.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3215 *Hadisi Taberani, el-Mu' cemu 'l- evsat'ta rivayet etmiş olup ravilerinden Ebü Kurz zayıftır.

Büryede'nin bildirdiğine göre

#12,860
Resullullah (sav) Ramazan bayramı günü bir şeyler yemeden (namazgaha) çıkmazdı. Kurban bayramı günü ise dönene kadar bir şey yemezdi. Sonra kestiği Kurbanın etinden yerdi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3214 *Hadisi el-Mu'cemu'l-evsat'ta Taberani ve ayrıca Ahmed b. Hanbel rivayet etmiş olup ravilerinçlen Ukbe b. Abdillah er-Rifa'i zayıftır.

Hz. Ali'nin bildirdiğine göre

#12,859
Hz.Peygamber(salallahuaİeyhi vesellem) Ramazan bayramı günü namazgaha Çıkmazdan önce bir şeyler yerdi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3213 *Bunu Tabe,rani, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet .etmiş olup senedinde ismi geçen Sevvâr b. Mus'ab son derece zayıftir;

Cabir. b .Semure' nin bildirdiğine göre

#12,858
Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi vesellern) Ramazan bayramı günü gelince (namazgaha} çıkmazdan önce yedi tane hurma yerdi. Kurban bayramı günü ise hiçbir şey yemezdi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3212 *Hadisi El'mu'cemu'l- kebir' de Taberani rivayet etmiş olup ravilerinden Nasıh b. Abdillah Ebu Abdullah el-Haik metruktur.

İbn Abbas demiştir ki:

#12,857
"(Namazgaha) çıkmazdan önce bir adet hurma dahi olsa bir şeyler yemen sünnettendir."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3211 *Bunu Bezzar ve el-Mu'cemu'l-evsat ve el-Mu'cemu'l-keblr'de Taberani rivayet etmiştir. Ancak Taberani'nin ifadesi: "Ramazan bayramı günü sadaka vermeden ve bir şeyler atıştırmadan (namazgaha) çıkmaman sünnettendir" şeklindedir. Taberani'nin senedi hasendir. Bezzar'ın senedinde ise tanımadığım raviler bulunmaktadır.

Ebu Said el-Hudri'nin bildirdiğine göre

#12,856
Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) Ramazan bayramı günü bir şey yedikten sonra (namazgaha) çıkarmış.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3210 *Hadisi Ebu Ya'la, Ahmed b. Hanbel, Bezzar ve el-Mu'cemu'l-evsat'ta Taberani rivayet etmiş olup Taberani'nin ifadesi şöyledir: "(Peygamber) Ramazan bayramı günü (namazgaha) çıkmadan önce yemek yer, insanlara da aynı şeyi emrederdi. " Taberani'nin senedinde yer alan Vakıdi hakkında çok tenkit vardır. Ondan önceki ravi Abdullah b. Muhammed b. Akil hakkında da tenkit vardır. Fakat o, aynı zamanda güvenilir olarak da değerlendirilmiştir.

Ata, kendi ifadesiyle,

#12,855
İbn Abbas' dan: "Eğer sizden biri Ramazan bayramı günü bir şeyler yiyerek (namazgaha) çıkabilirse, yapsın" dediğini duymuş. Ata ekledi: Ben, İbn Abbas'dan bunu duyduğumdan beri sabah (namazgaha) çıkmadan önce bir şeyler yemeyi hiç ihmal etmedim. Yufkanın kenarından bir parça yer, süt veya su içerdim. Ata'ya: "O bu görüşünü neye dayandırırdı?" diye sordum. Dedi ki: Sanırım Peygamber' den (sallallahualeyhi vesellem) şöyle işitmiş: "Müminlerin namazgaha çıkmaları kuşluk vaktine kadar uzardı. Bunun üzerine «Bir şeyler yiyelim de namazımızı kılarken acele etmeyelim» derlerdi."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3209 *Hadisi Ahmed b. Hanbel rivayet etmiş olup, ravileri Sahih'in ravileridirler. Ayrıca hadisi Taberani de rivayet etmiştir.² ² Ahmed b. Hanbel, no. 2868; Taberaru, el-Mu'cemu'l-kebir. Bu konuda gözden kaçırılmış zevaidden biri de şöyledir: Enes' in bildirdiğine göre Peygamber (sallallahu aleyhi vesellem) Ramazan bayramı günü bir şey yedikten sonra (namazgaha) çıkardı. Bunu Bezzar zayıf bir senetle rivayet etmiştir. Bkz. no. 650.

Îbn Abbasın bildirdiğine göre,

#12,854
Resulullah (sav) bayram günü kırmızı bir hırka giyerdi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3208 *Bunu Taberani, el-Mu'cemu 'l"evsat'ta rivayet etmiş olup ravileri güvenilir ravilerdi. ¹ ¹ Ebıl Ya'la, no. 1659. Yezid b. Ebi Ziyad alim ve dürüst biri olmakla beraber haftzası zayıftır fakat: terk edilmemiştir.

Huşeym.demiştir.ki:

#12,853
Yezid b.,Ebi Ziyad'e: " Cuma günü dışında gusül varmıdır? "diye sordum. "Evet bayram arifesi, Ramazan bayramı günü, Kurban bayramı günü, Arife günü ve Cuma günü" dedi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3207 *Hadisi Ebû Ya'la rivayet etmiş olup· ravilerinden Hüşeym de Ye-zid de Şahih'in ravilerindendir. ¹ 1 Ebıl Ya'la, no. 1659. Yezid b. Ebi Ziyad alim ve dürüst biri olmakla beraber haftızası zayıftır fakat terk edilmemiştir. · · ·:

İbn . Abbas anlatmaktadır:

#12,852
"Biz· yer, içer, yıkanır sora namazgaha· (bayram namazına)' çikardık:''

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3206 · *Bunu Taberani, 'el-Mu'cemu'kebir'de rivayet'etintş Olup senedinde ismi geçen İbrahim b. Yezid el-Mekki metruktur.

Ebu Hureyre'nin bildirdiğine göre

#12,851
Resulullah (saIlallahu aleyhivesellem): "Kim Ramazan orucunu tutar ve gusül edip erkenden namazgaha (bayram namazına) gider, son olarak da bir sadaka verirse bağışlanmış olarak geri döner" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3205 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup senedinde ismi geçen Nasr b. Hammad metruktur.

Muhammed b.· Ubeydullah'ın babası kanalıyla dedesinden naklettiğine göre

#12,850
Hz, Peygamber. (sallallahu aleyhi vesellem) iki bayramda da yıkanmıştır.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3204 •Bunu Bezzar rivayet etmiş olup ravilerinden Mindel hakkında tenkit bulunurken Muhammed ve ondan sonrakileri de tanımıyorum.

Ubade b. es-Samit'ten nakledildiğine göre

#12,849
Resülullah (sallailahu aleyhivesellem): "Kim Ramazan bayramı ile Kurban bayramı gecelerini ihya ederse, bütün kalplerin öldüğü günde onun kalbi ölmez" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3203 ·•Hadisi: Taberanf,, ·el Mu'cemu'l,-kebir ve: el+Mu' celrl!f'l"wi>at'ta ·r.ivay.et,-' etrtiiş· , olup senedindıa ismj geç~"' ,Ömer Ç;Hanl" µl-8,elh,i'.~e ~~ıflık:~~imdir. Bun~nla ~eraber İbn Mehdi ve baş.kalan ,onunla ilgli övgülü, sözler. söylemişdir .. Fakat. pek çok kimse, onu zayıf olarak değerlendirmiştir. Doğrusunu Allah bilir) ¹ Ömer b. Harun hakkında İbn Mehdi "Benim nazarımda hiçbir kıymeti yoktur" derken İbn Hibban "Çünkü güvenilir raVilerden'mu'dal hadisleniakleder; hiç gönnediği kimselerin, hocaları olduğunu iddia ederdi" diye bunun sebebini açıklamışhr. ·Bkz. d- Mecriıhln, il, 91; es-Silsiletü'z-zaife, no. 520.

Şureyh b. Ebrehe anlatmaktadır:

#12,847
Resulullah'ın (sallallahualeyhi vesellem) Teşrik günlerinde bayram günü öğle namazından itibaren,
Mina' dan ayrılıncaya kadar tekbir aldığını gördüm. Her farz namazın
ardından tekbir alıyordu. Şazekinu demiştir ki: Medinelilerin tekbirleri böyledir.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3201 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup ravilerinden Şeraki b. el- Katami'yi Zekeriyya es-Sad zayıf görürken, İbn Hibban güvenilir ravilere dair kitabında, İbn Adi de el-Kfimil'de zikretmiştir. ¹ ¹ Hadisi İbn Kani' ve Ebu Nuaym zayıf bir senetle rivayet etmiştir. Bkz. İbn Hacer, el- İs8be, il, 145.

Ebu'l-Aliye er-Riyahi bildiriyor:

#12,846
Ebu Musa, İsfehan'da evindeydi. O gün halk büyük korku içinde değildi. Fakat Ebu Musa insanlara dinlerini ve Peygamber'lerinin (sallallahu aleyhi veselleın) sünnetini öğretmek istedi. Bu amaçla onları iki saf yaph. Bir grup silahlarını alıp yüzlerini düşmana karşı dönerek beklediler. Diğer grup da arkalarında durdu. Ebu Musa hemen arkasındaki gruba bir rekat kıldırdı. Sonra onlar geri geri çekilerek diğerlerinin yerlerine geçtiler. Diğerleri de aralarından geçerek Ebu Musa'nın arkasına geçtiler. Ebu Musa onlara diğer rekatı kıldırıp selam verdi. Sonra hem arkasındakiler hem de diğerleri birer rekat daha kıldılar. Sonra birbirlerine selam verdiler. Böylece imam iki rekab fasılasız birlikte kılarken cemaat rekatları birer birer kılıp tamamladı.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3198 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-keblr'de ve benzerini el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup el-Mu'cemu'l-keblr'in ravileri Sahih'in ravileridirler.

İbn Abbas anlatmaktadır:

#12,845
Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) gazvelerinden birine çıkmışh. Asfan' da Müşriklerle karşılaşh. Allah Resulü (sallallahu aleyhi vesellem) öğle namazını kılıyordu. Müşrikler onun ve ashabının rüku edip secdeye gittiklerini görünce aralarında: "Üzerlerine ani bir baskın yapsak. Onlar daha sizi fark etmeden üzerlerine çullanırsınız" diye konuşmaya başladılar. İçlerinden biri ise: "Onların başka bir namazları daha var ki, onu aileleri ve mallarından daha fazla severler. Onun vakti gelinceye kadar sabredin. O zaman toptan üzerlerine saldırırız" diye teklif etti. Bunun üzerine aziz ve celil olan Allah: "(Ey Muhammed!) Cephede sen de onların (müminlerin) arasında bulunup da onlara namaz kıldırdığın vakit ...• " ¹ ayetini indirdi. Bunun üzerine Resülullah (sallallahu aleyhi vesellem) namazı kılacağı zaman müminler de onunla beraber hep birlikte tekbir aldılar.Sonra Peygamber (sallallahu aleyhi vesellem) rükuya gitti. Onunla beraber onlar da rükfta gittiler. Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) secdeye gidince, arkasındaki ilk saf onunla beraber secdeye gitti. Onların arkasında duranlar ise, yönlerini düşmana doğru dönerek ayakta beklediler.Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) secdesini tamamlayıp kıyama kalkınca ikinci saf secdeye gitti. Sonra kıyama kalktılar. Sonra Hz. Peygamber'in (sallallahu aleyhi vesellem) hemen arkasındaki ilk saf geri çekildi. Diğerleri öne gelerek Hz. Peygamber' in (sallallahu aleyhi vesellem) hemen arkasına durdular. Peygamber (sallallahu aleyhi vesellem) rükua gidince, onunla beraber hep birlikte rükua gittiler. Sonra rükudan başını kaldırdı. Onunla beraber onlar da başlarını kaldırdılar. Sonra secdeye gitti. Onunla beraber hemen arkasında duranlar da secdeye gittiler. İkinci saf ise yönlerini düşmana doğru dönerek ayakta beklediler. Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) secdesini tamamlayınca oturdu. Hemen arkasında duranlar da oturdular. Arka saf secdeye gitti. Müşrikler onlara bakıp bir kısmını secde ederken, bir kısmını ayakta beklerken görünce, "Niyetimizden haberdar olmuşlar" dediler.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3197 *Ben derim ki: Hadis farklı ifadelerle Sahih ve başka kaynaklarda da geçmiştir. Hadisi Bezzar rivayet etmiş olup ravilerinden Nadr b. Abdirrahman'ın zayıflığı konusunda görüş birliği edilmiştir. ¹ Nisa, 4/102.

Hz. Ali korku namazını

#12,844
Hz. Peygamber'e (sallallahualeyhi vesellem) dayandırarak şöyle anlatmışhr: İnsanlara emir verdi, silahlarını üzerlerine aldılar. Bir grup arkalarında yüzlerini düşman cephesine doğru dönerek bekledi. Başka bir grup ise gelip onunla (sallallahu aleyhi vesellem) birlikte namazı kıldı. Resülullah (sallallahu aleyhi vesellem) onlara bir rekat kıldırdı. Sonra bunlar, namaz kılmamış olan grubun yerine geçtiler. Namaz kılmamış grup gelerek Hz. Peygamber'in (sallallahu aleyhi vesellern) arkasına durdular. Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) onlara da bir rüku, iki secde yaptırdı. Sonra selam verdi. O selam verince düşman karşısında durmakta olan grup kalkıp hep birlikte tekbir aldılar ve Peygamber (sallallahu aleyhi vesellem) selam verdikten sonra bir rüku ve iki secde daha yaparak namazı tamamladılar.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3196 *Hadisi Bezzar rivayet etmiş olup ravilerinden Haris zayıftır.

İbn Ômer'in bildirdiğine göre

#12,843
Resülullah (sallallahu aleyhi vesellem): "Savaş esnasında çarpışma anında namaz, herhangi bir yöne doğru kılınacak bir rekattan ibarettir. Bu, çarpışma halindeki kişi için yeterlidir" buyurmuştur. - Sanırım bir de: "Bunu yapar, daha fazlasını yapmazsa (bu yeterlidir)" dedi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3195 *Hadisi Bezzar rivayet etmiş olup ravilerinden Muhammed b. Abdurrahman b. el- Beylemani oldukça zayıf biridir

Cabir bildiriyor:

#12,842
Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) korku namazı kılmadan önce altı gazve yapmıştı. Çünkü korku namazı (hicretin) yedinci senesinde meşru kılınmıştı.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3194 *Hadisi Ahmed b. Hanbel rivayet etmiş olup ravilerinden İbn Lehi'a hakkında tenkit vardır.

Ebu Abdurrahman es-Sülemi anlatmaktadır:

#12,841
Abdullah b. Mes'ud bize Cuma namazından sonra dört rekat (nafile) namaz kılmamızı öğretirdi. Sonra Hz. Ali' den "Altı rekat kılın" sözünü işittik. Sonra Ebu Abdirrahman: "Biz artık altı rekat kılıyoruz" demiştir. Ata da: "Ebu Abdirrahman önce iki, sonra dört rekat kılardı" diye açıklamıştır.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3193 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup ravilerinden Ata b. es-Saib güvenilir olmakla beraber bunamıştır.

Katade'nin naklettiğine göre

#12,840
İbn Mes'ud, Cuma namazından sonra dört (nafile) namaz kılardı.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3192 *Bunu Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de ¹ rivayet etmiştir. Ancak Katade İbn Mes'ud'dan hadis işitmemiştir.

Alkame b. Kays'ın naklettiğine göre

#12,839
İbn Mes'ud, Cuma günü imam selam verdikten sonra dört rekat (nafile) namaz kılmıştır.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3191 *Hadisi Taberani, rivayet etmiş olup ravileri güvenilir ravilerdir.

İbn Abbas'ın bildirdiğine göre

#12,838
Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) Cuma namazı öncesinde dört rekat, sonrasında da dört rekat namaz kılar, aralarını (selamla) ayırmazdı

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3190 *Ben derim ki: Hadisi Cuma sonrasındaki dört rekatı zikretmeksizin muhtasar olarak İbn Mace nakletmiştir. Bu şekliyle ise Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup senedindeki ravilerden Haccac b. Ertat ve Atıyye el-Avfi hakkında tenkit vardır.² ² Senedinde yer alan Mübeşşir b. Ubeyd de hadis uyduruculan arasında sayılmaktadır. Bkz. Zeyle'i, Nasbü'r-Raye, il, 206; es-Silsiletü'z-zaife, no. 1001

İsmet'in bildirdiğine göre

#12,837
Resulullah (sallallahualeyhivesellem): "Sizden bir kimse Cuma namazını kıldıktan sonra konuşmadıkça ya da mescitten çıkmadıkça başka bir namaz kılmasın" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3189 *Hadisi Taberani. el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup ravilerinden Fadl b. el- Muhtar son derece zayıftır.¹ ¹ Taberaru, el-Mu'cemu'l-kebir, XVII, 181. Senedinde yer alan hocası Ahmed b. Rişdeyn yalancının tekidir. Ama hadis İsmet tariki dışında bir tarikle sahih olup Müslim tarafından Muaviye b. Ebi Süfyan' dan nakledilmiştir. Bkz. es-Silsiletü's-sahiha, no. 1329.

Ebu Hureyre demiştir ki:

#12,836
"Dostum (sallallahu aleyhi vesellem) bana üç şeyi tavsiye etti. Onları ne seferde, ne de hazarda terk etmem: Vitir namazını kıldıktan sonra uyumak, her ay üç gün oruç tutmak ve bir de Cuma namazından sonra iki rekat (nafile) namaz kılmak." Ebu Hureyre cumadan sonra kıldığı iki rekattan sonra iki rekat da kuşluk namazı kılardı.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3188 Ben derim ki: "Cumadan sonra iki rekat" kısmı hariç hadis Sahih'te geçmiştir. Bu şekliyle ise hadisi Taberani el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup ravileri güvenilir olarak değerlendirilmişlerdir.

İbn Ömer anlatmaktadır:

#12,835
Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) zamanında iki bayram; Ramazan bayramı ile Cuma günü aynı güne denk geldi. Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) bayram namazını kıldırdıktan sonra cemaate dönerek: "Ey cemaat! Sizler hayır ve mükafatı elde ettiniz. Biz, Cuma namazını da kılacağız. Bizimle beraber Cuma namazını kılmak isteyen, kılsın. Ailesinin yanına dönmek isteyen de, dönsün" buyurdu.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3187 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de İsmail b. İbrahim el-Bireki kanalıyla Ziyad b. Raşid, Ebu Muhammed es-Semmak'dan nakletmiştir ki, ikisinin de biyografisini yazanı görmedim.¹ ¹ Bkz. el-Mu'cemu'l-kebir, 13591. İsmail b. İbramın ve Ziyad b. Raşid isimleri Heysemi'nin nüshasında tahrif edilmiş isimlerdir. Bunlar esasen İsa b. İbrahim ve Said b. Raşid'dirler. Ancak Said, zayıftır. Bu konuda gözden kaçırılan zevaidden biri de şöyledir: Ebu Hureyre' den nakledildiğine göre Peygamber (sallallahu aleyhi vesellem) Cuma namazı öncesinde iki rekat, sonrasında da iki rekat namaz kılardı. Bunu Bezzar oldukça zayıf bir senetle rivayet etmiştir. Bkz. İbn Hacer, Fethu 'l-Bari, II, 341; es-Silsiletü'z-zaife, no. 1017.

Abdullah b. Büsr el-Habrani anlatmaktadır:

#12,834
Ben, Resulullah'ın (sallallahualeyhi vesellem) sahabisi Abdullah b. Büsr'ü gördüm. Cuma namazını kıldıktan sonra çıkıp bir müddet pazarda dolaştıktan sonra yine mescide dönerdi. Kendisine: "Bunu niçin yapıyorsun?" diye sorulduğunda, "Çünkü ben Peygamberlerin Efendisini (sallallahu aleyhi vesellem) de böyle yaparken gördüm" karşılığını verdi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3186 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup ravilerinden Abdurrahman el-Habrani'yi Yahya el-Kattan ve bir grup bilgin zayıf görürken, İbn Hibban güvenilir kabul etmiştir.

Abdullah -İbn Mes'ud- demiştir ki:

#12,833
Bizim bayramımız yalnız gündüzün ortasında olurdu. Zira ben, ResUlullah (sallallahu aleyhi vesellem) ile birlikte Hatim' in gölgesinde Cuma namazı kıldığımıza tanık oldum.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3184 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiştir. Ancak Ebu Ubeyde babasından hadis işitmemiştir.¹ ¹ el-Mu'cemu'l-kebir, no. 10296.

Haşim oğullarının azatlısı Ammar b. Ebi Ammar'dan nakledildiğine göre

#12,832
o, Abdurrahman b. Semure'nin yanına uğramış. Abdurrahman, Ümmü Abdillah nehri başında uşakları ve azatlılarıyla su akıtıyormuş. Ammar kendisine: "Ey Ebu Said! Cuma saati (geldi)" deyince, Abdurrahman b. Semure: "ResUlullah (sallallahu aleyhi vesellem) buyururdu ki: «Eğer dışanda sağanak yağmur varsa, her biriniz (namazı) kendi konağında kılsın»" diye karşılık vermiş.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3183 *Hadisi Abdullah (b. Ahmed b. Hanbel), Müsned'in ziyadelerinde vicade yoluyla nakletmiş olup senedinde ismi geçen Nasih b. el-Ala'yı İbn Main ve bir rivayete göre Buhar! zayıf görmüş ve kendisinden sadece bu hadisi zikrederek başka hadisi bulunmadığını belirtmiştir. Ancak bu zatı Ebu Davud güvenilir kabul etmiştir.

Ukbe b. Amir demiştir ki:

#12,831
Ben, Resülullah' ı (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyururken işittim: "Ümmetimin helaki Kitab ve süt sayesinde olacaktır." "Kitap ve sütten maksat nedir?" diye sordular. "İnsanlar Kur'an'ı öğrenirler, sonra onu asıl maksadından başka manaya yorarlar. Aynca süte karşı aşın sevgi beslerler de (bu yüzden) cemaat ve cumalan terk ederek çöle çıkarlar" buyurdu.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3183 *Hadisi Ebu Ya'la ve Ahmed b. Hanbel rivayet etmiş olup ravileri arasında İbn Lehi'a vardır. Ebu Kubeyl: "Ben, Ukbe'den sadece bu hadisi işittim" demiştir. ¹ ¹ Bkz. no. 3182.

Ukbe b. Amir bildirmektedir:

#12,830
Resulullah (sallallahu aleyhivesellem): "Ümmetim hakkında beni endişelendiren tek şey, Kitap (Kur'an) ve süttür" buyurdu. "Ya ResUlallah! Kitap endişesi nedendir?" diye sorulduğunda, "Onu münafiklar öğrenirler, sonra kalkıp onun hakkında inananlarla tartışırlar" buyurdu. "Ya süt endişesi nedendir?"diye sorulduğunda ise "Bir takım insanlar sütü pek severler de (bu sevgileri yüzünden) hem cemaatleri, hem de cumalan terk ederler" buyurdu.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3182 *Hadisi Ahmed b. Hanbel rivayet etmiş olup ravilerinden İbn Lehi'a hakkında tenkit vardır. ¹ ¹ Bkz. no. 2172, 3183, 12775.

Ka'b b. Malik' in naklettiğine göre

#12,829
Resulullah (sallallahualeyhivesellem): "Bazı topluluklar Cuma günü ezanı duyduklan halde cumaya katılmama alışkanlıklannı bıraksınlar. Yoksa Allah onlann kalplerini mühürleyecek ve ondan sonra gafillerden olacaklardır" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3181 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup senedi hasendir.

İbn Ömer'in naklettiğine göre

#12,828
Resulullah (sailallahu aleyhivesellern): "Dikkat edin. Muhtemeldir ki sizden biriniz bir davar sürüsü edinir, sonra onları iki üç mil ötede otlatırken Cuma saati gelir de (onlar sebebiyle) cumaya katılmaz, -aynı şey üç kere tekerrür eder ve- neticede Allah onun kalbini mühürler" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3180 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup ravilerinden bir grubun biyografisine bulamadım.¹ ¹ Bu, İbn Mace ve Müstedrek'te Hakim tarafından Ebu Hureyre'den nakledilmiş hasen bir hadistir

İbn Ehi Evfa'run bildirdiğine göre

#12,827
Resulullah (sallallahualeyhivesellem):
"Kim Cuma günü ezanı duyar da namaza gitmezse, sonra yine ezanı duyar da namaza gitmezse, bu şekilde üç kez Cuma namazına gitmezse, kalbi mühürlenerek münafık kalbine dönüştürülür" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3179 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup senedinde tanınmayan raviler vardır.

İbn Abbcis demiştir ki:

#12,825
"Kim peşpeşe üç cumayı terk ederse, İslam'ı kaldırıp atmış demektir."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3177 *Hadisi Ebu Ya'la rivayet etmiş olup ravileri Sahlh'in ravileridirler.² ² Ebu Ya'la, no. 2712. Ravileri, Süfyan b. Habib dışında, Müslim'in ravileridirler. Süfyan da güvenilir olup Buhari, el-Edebü'l-müfred'inde kendisinden hadis nakletmiştir. Bkz. es-Silsiletü'z-zaife, no. 657.

Muhammed b. Abdirrahman demiştir ki:

#12,824
Ben amcamdan, onun da Hz. Peygamber' den (sailallahualeyhi vesellem) şunu naklettiğini işittim: "Kim Cuma günü ezanı duyar da (namaza) gitmezse -veya çağrıya icabet etmezse-, yine ezanı duyar da (namaza) gitmezse -veya çağrıya icabet etmezse-, sonra yine ezanı duyar da (namaza) gitmezse -veya çağrıya icabet etmezse-, -aziz ve celil olan- Allah onun kalbini mühürler ve kalbini münafık kalbine çevirir."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3176 *Hadisi Ebu Ya'la rivayet etmiştir. Ravilerinden Muhammed b. Abdirrahman'ın soyağacı ibn Sa'd b. Zürare diye devam eder. Hadisi Muhammed b. Abdirrahman'dan nakleden ravi ise Şu'be olup senette onun ismi üzerinde ihtilaf hasıl olmuştur. Hadisi kendisinden Abdülmelik b. İbrahim el-Cüddi ve Nadr b. Şumeyl nakletmişlerdir. O da Muhammed b. Abdirrahman'dan, o da amcasından nakletmiştir. Aynı hadisi Ebu İshak el-Fezari ise Şu'be'den, o da Muhammed b. Abdirrahman'dan, o da, ileride geleceği üzere, İbn Ebi Evfa'dan nakletmiştir. Kalan ravileri ise güvenilir ravilerdir. ¹ ¹ Aynca bkz. no. 3179; Ebfı Ya'la, no. 7167.

Cabir bildiriyor: Resülullah (sallallahu aleyhi vesellem) Cuma günü hatip olarak minbere çıktı ve şöyle buyurdu:

#12,823
"Muhtemeldir ki, bir kimse Medine' den bir mil mesafede bulunurken Cuma saati gelir de cumaya katılmaz." İkincisinde "Muhtemeldir ki bir kimse Medine' den iki mil uzaklıkta bulunurken Cuma saati gelir de cumaya katılmaz"; üçüncüsünde ise: "Muhtemeldir ki üç mil mesafede bulunur da cumaya katılmaz ve bu yüzden Allah kalbini mühürler" buyurdu.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3175 *Hadisi Ebu Ya'la rivayet etmiş olup ravileri güvenilir olarak değerlendirilmişlerdir.

Harise b. en-Nu'man'ın bildirdiğine göre Resülullah (sallallahualeyhi vesellem) şöyle buyurmuştur:

#12,822
"Sizden biriniz kendisine sürü edinir. Bununla beraber cemaate katılmayı da ihmal etmez. Sonra sürüsüyle başa çıkamaz ve «Sürüm için bundan daha verimli bir otlak arasam» deyip yaşadiğı yeri değiştirir. Böylece Cuma namazına katılmayı ihmal eder. Bir müddet sonra sürüsüyle yine başa çıkamaz ve «Sürüm için buradan daha verimli bir otlak bulsam» deyip başka yere gider. Bu defa Cumaya da, cemaate katılmamaya başlar. Böylece kalbi mühürlenir."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3174 *Hadisi Ahmed b. Hanbel ve el-Mu'cemu'l-kebir'de Taberani "Öyle ki ne Cumaya katılır, ne de Cumanın hangi gün olduğunu bilir" ifadesiyle mana bakımından benzerini rivayet etmiş olup senedinde ismi geçen Gafre'nin azatlısı Ömer b. Abdillah zayıftır.

Ebu Katade'nin bildirdiğine göre

#12,821
Resülullah (sallallahualeyhiveselleın): "Kim zaruret olmaksızın Cuma namazını üç kere terk ederse, kalbi mühürlenir" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3173 *Hadisi Ahmed b. Han bel rivayet etmiş olup senedi hasendir.

Cabir'in bildirdiğine göre

#12,820
kendisi bir defasında Cuma namazını kaçırmış ve Resülullah (sallailahu aleyhi veselleın) bir dinar sadaka vermesini emretmiş.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3172 *Bunu el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet eden Taberani "Hadis Cabir'den yalnız bu senetle rivayet edilmektedir. Meşhur olan, bunun Semure'nin hadisi olduğudur" diye açıklama yapmıştır. Ben derim ki: Cabir hadisinin senedinde yer alan Said b. Muhammed b. Eyyüb'u İbn Hibban güvenilir kabul etmiştir.

İbn Mes'üd demiştir ki:

#12,819
"Kim cumanın bir rekatına yetişirse, ona diğerini de ilave edip kılsın. Kim iki rekatı da kaçırırsa, dört rekat kılsın."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3171 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup senedi hasendir.

İbn Mes'üd:

#12,818
"(Cuma namazının) son rekatına bile yetişemeyen namazı dört rekat olarak kılsın" demiştir. Ma'mer'in bildirdiğine göre Katade: "(Bu durumdaki kimse) namazı dört rekat olarak kılar" dedi. Kendisine: Ama İbn Mes'üd, cemaat namazın son rekatını kılıp oturduğu anda (mescide) geldi ve öğrencilerine: "Siz de oturun. İnşallah (namaza) yetiştiniz" demişti, diye itiraz edilince Katade: "O, yalnızca (cumanın) sevabına yetiştiniz, demek istemiştir" dedi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3170 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup ravileri güvenilir olarak değerlendirilmişlerdir.

İbn Ômer'in bildirdiğine göre

#12,817
Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi vesellem): "Kim Cuma namazının bir rekahna yetişirse, namaza yetişmiş sayılır. Ancak kaçırdığı rekatı da kılmalıdır" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3168 *Ben derim ki: Hadisi "Ancak kaçırdığı rekatı da kılmalıdır" kısmı hariç, İbn Mace rivayet etmiştir. Bu şekliyle ise Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup senedinde ismi geçen İbrahim b. Süleyman ed-Demmas'ı İbn Ebi Hatim eserinde zikretmiş, fakat hakkında cerh ya da ta'dil nakletmemiştir. Aynı şahsı İbn Hibban da güvenilir raviler hakkındaki kitabında zikretmiştir.

Ebu Hureyre anlatmaktadır:

#12,816
Resülullah (sallallahu aleyhi vesellem) Cuma namazında Cuma sliresini okuyarak müminleri (hayır işlerine) teşvik ederdi. İkinci rekatta ise Münafikün süresini okuyarak onunla münafıkları korkuturdu.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3167 Ben derim ki: Hadis Sahih'te muhtasar olarak geçmiştir. Bu şekliyle ise Taberani el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup senedi hasendir. Ravilerinden Muhammed b. Ammar'dan maksat el-Vazi'i olup onu ve re'y ehlinden olan hocası Abdüssamed'i İbn Hibban güvenilir olarak değerlendirmiştir.

Ebu İnebe el-Havlamnin naklettiğine göre

#12,815
Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi vesellem) Cuma namazında Cuma süresi ile münafıklardan bahseden süreyi (Münafikun'u) okurdu

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3166 *Hadisi Bezzar ve el-Mu'cemu'l-keblr'de · "Peygamber (sallallahu aleyhi vesellem) yürürken, adeta uçardı/sanki ayakları yerden kesilirdi (yani süratli ve sağlam adımlarla yürürdü)" ilavesiyle Taberani rivayet etmiş olup ravilerinden Ebu Mehdi Said b. Sinan zayıftır.

Müslim b. Iyaz demiştir ki:

#12,814
Hasan b. Ali'ye cumanın iki rekatını sordum. "Onlar diğer rekatların yerine geçer" dedi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3165 *Bunu Taberanl, el-Mu'cemu'l-keblr'de rivayet etmiş olup ravileri güvenilir ravilerdir.

Abdullah b. Mes'ud demiştir ki:

#12,813
"Kim hutbeye yetişirse, (onun için) Cuma namazı iki rekattır. Kim de hutbeye yetişemezse, o (namazı) dört rekat kılsın. Kim kaçırdığı bir rekata, rükuda yetişmedikçe yalnız secdeyi rekat olarak saymasın."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3164 *Hadisi Taberanl, el-Mu'cemu'l-keblr'de mevkuf olarak rivayet etmiş olup ravileri güvenilir ravilerdir.

Beşir b. Akrabe el-Cüheni demiştir ki:

#12,812
Resulullah'ı (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyururken işittim: "Kim sadece gösteriş ve şöhret peşinde koşarak bir hutbe irat ederse, -aziz ve celil olan- Allah onu gösteriş ve şöhret mertebesinde bırakır" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3163 *Hadisi el-Mu'cemu'l-kebir'de Taberani ve ayrıca Ahmed b. Hanbel rivayet etmiş olup ravileri güvenilir olarak değerlendirilmişlerdir. ² Ben derim ki: İnşallah, ileride Adab ve Züht bahislerinde bu meyanda hadisler gelecektir. ² Müsned, III, 500; el-Mu'cemu'l-kebir, 127.

Muaviye der ki:

#12,811
Resulullah (saDallahu aleyhi vesellem) hutbelerde, şiir parçalar gibi edebiyat yapanlara lanet okumuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3162 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebfr'de rivayet etmiş olup senedinde ismi geçen Cabir el-Cu'fi'de baskın özellik, zayıflıktır.¹ ¹ Taberaru, el-Mu'cemu'l-kebir, XIX, 361; Ahmed b. Hanbel, iV, 98

Semure b. Cundub'un bildirdiğine göre

#12,810
Resulullah (sallailahu aleyhi vesellem) her Cuma mümin erkek ve kadınlar için, Müslüman erkek ve kadınlar için mağfiret dilerdi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3161 *Hadisi Bezzar ve el-Mu'cemu'l-kebir'de Taberani rivayet etmiştir. Bezzar: "Hadisi Hz. Peygamber'den (sallailahu aleyhi vesellem) yalnız bu senetle bilmekteyiz" diye açıklama yapmıştır. Bezzar'ın senedinde ismi geçen Yusuf b. Halid es-Simti zayıftır. ¹ ¹ el-Mu'cemu'l-kebir, no. 7079. Senedinde meçhul raviler bulunmaktadır.

Abdullah b. Mes'ud demiştir ki:

#12,809
"Sizler hatipleri az, ama alimleri çok bir zamanda yaşıyorsunuz. Bunlar namazı uzahp, hutbeyi kısa tutmaktadırlar. Fakat öyle bir zaman gelecektir ki, o zamanda hatiplerin sayısı çok, alimlerinki az olacaktır ..... "

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3160 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de rivayet etmiş olup ravileri güvenilir ravilerdir.

Ebu Umame'nin naklettiğine göre

#12,808
Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi veselleın) bir emir gönderirken "Hutbeyi kısa tut, sözü uzatma; zira hitabette büyüleyici bir tesir gücü vardır" buyurmuştur.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3159 *Hadisi Taberanl, el-Mu'cemu'l-kebir'de metruk biri olan Cemi b. Sevb kanalıyla nakletmiştir.

Abdullah -İbn Mes'ud'un- naklettiğine göre

#12,807
Hz. Peygamber (sallailahu aleyhi vesellem) şöyle buyurmuştur: "Hutbenin kısa, namazın uzun tutulması kişinin olgunluğuna delalettir. Öyleyse namazı uzun, hutbeyi kısa tutunuz. Şüphesiz ki beyanda/hitabette büyüleyici bir tesir gücü vardır. Sizden sonra öyle bir topluluk gelecektir ki, onlar hutbeleri uzatıp, namazı kısa tutacaklar."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3158 *Hadisi Bezzar rivayet etmiştir. Taberani de el-Mu'cemu'l-keblr'de bir kısmını mevkuf olarak nakletmiştir. Mevkuf varyantın ravileri güvenilir ravilerdir. Bezzar'ın ravileri arasında yer alan Kays b. er-Rabi'yi Şu'be ve Sevri güvenilir kabul ederlerken, kimileri onu zayıf görmüşlerdir.¹ ¹ Bkz. el-Mu'cemu'l-kebir, no. 9492, 9493, 9494.

Cabir'in naklettiğine göre

#12,806
Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi vesellem) hutbe irat etti ve hutbesinde Zümer suresinin sonunu okudu ve bu yüzden minber iki kere sallandı.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3157 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat'ta Ebu Bahr el-Bekravi kanalıyla Abbad b. Meysere el-Minkari'den nakletmiştir ki, ikisi de zayıftır. Ancak Ahmed b. Hanbel, Ebu Bahr hakkında "Sakıncasızdır" demiştir

Hz. Ali'nin naklettiğine göre

#12,805
Hz. Peygamber (sallallahualeyhi vesellem) minberde "Kul ya eyyuhe'l-kafirun ve Kul huvellahu ehad" surelerini okudu.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 3 Hn: 3156 *Bunu Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş ve senedinde İshak b. Zürayk'ın teferrüd ettiğini söylemiştir. Ben derim ki: Bu zatın biyografisini yazanı görmedim. Kalan ravileri ise güvenilir olarak değerlendirilmişlerdir.