Toplam 22,921 Hadis
Konular

Miras/Feraiz Kategorisi

Ebu Hureyre' den rivayet edildiğine göre Ensar' dan bir adam, Resûlullah (sallallahu aleyhi vesellem)' e gelerek:

#17,540
"Ya Resulullah! Bana ait olan malların tamamı sadakadır" dedi. Bunun üzerine adamın babası ve dedesi muhtaç duruma düştüler. O kadar yoksullaşhlar ki, arazide farklı kabileden olan insanİarla beraber oturdular. Sonrasında Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem)' e gidip "Ya Resulullah! Oğlumuz Ensar içerisinde malı en çok olanlardan biridir. Malını tasadduk etti. Biz bu nedenle muhtaç duruma düştük. O kadar ki farklı kabilelerden gelen insanlarla beraber oturuyoruz arhk" dediler. Bunun üzerine Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem): "Oğlunuzun sadakası, size geri dönecektir" buyurdu. Daha sonra adamın babası ve dedesi vefat ettiler. Resülullah (sallallahu aleyhi vesellem), ölenlerin oğlu olan adama birini gönderip: "Sadakayı geri ver. Çünkü sadaka, miras olarak kalmaz ve sömürülmez" buyurdu.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7197 *Hadisi Taberâni, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup ravilerden İshâk b. Abdillah b. Ebi Ferv"e metruk biridir.

Bişr b. Muhammed b. Abdillah b. Zeyd -ki Abdullah Asr-ı Seâdet'te ezan okuyan biridir- babasından naklediyor:

#17,539
Abdullah b. Zeyd, malını tasadduk etti. Ondan başka da malı yoktu. Kendisi ve oğlu o malda (evde) yaşarlardı. Abdullah bu malı (evi) Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem)' e (sadaka olarak) verdi. Bunun üzerine babası, Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem)' a gelip: "Ya Resulullah! Abdullah b. Zeyd malını tasadduk etmiş. Abdullah tasadduk ettiği o malda (evde) yaşayan biridir. Bunun üzerine Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) Abdullah b. Zeyd'i çağırıp ona şöyle buyurdu: "Yüce Allah senden sadakanı kabul etmiştir, öyleyse onu miras olarak babana ve dedene ver." Bişr der ki: Bunun üzerine biz de birbirimize varis olduk.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7196 *Hadisi Taberâni rivayet etmiştir. Buradaki Bişr'in biyografisini yazana rastlamadım. Diğer ravileri Sahih'in ravileridir.

Ubâde b. es-Sâmit'in bildirdiğine göre bir adam Ressûlullah (sallallahu aleyhi vesellem)'e gelerek:

#17,538
"Ya Resulullah! Ahın müstesna bana ait olan her şey sadakadırn dedi. Bir arazisi vardı. Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) araziyi kabzetti. Araziyi çeşitli kabilelerden gelen insanlara tahsis edildi. Adamın babası ve dedesi gelerek: " Ya
Resdlallah! Bize oğlumuzun sadakasından yedir. Çünkü hiçbir şeyimiz yok. Kabilelerden gelen insanlarla beraber dolaşıyoruz. (Biz de onlardanız)" dediler. Bunun üzerine Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) araziyi onlara geri verdi. Adamın babası ve dedesi öldüler. Araziyi tasadduk eden adam onlara varis oldu. Resullullah (sallallahu aleyhi vesellem)'e gelerek: "Ya Resulullah! Tasadduk etmiş olduğum araziyi siz babama ve dedeme verdiniz. Onlar ölünce, onlara mirasçı oldum. Bu durumda o arazi bana
helal midir?" diye sorunca Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem): "Evet, o arazi(den elde ettiğin geliri) afiyetle ye" buyurdu.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7195 *Hadisi Taberani rivayet etmiş olup ravilerden ishak b. Yahya, Ubade'ye yetişmemiştir.

Sinân b. Seleme' den rivayet edildiğine göre

#17,537
Muhacirlerden bir adam kendisine ait olan büyük bir araziyi annesine tasadduk etti. Annesi öldüğünde kendisinden başka varisi yoktu. Resdlullah (sallallahu aleyhi veselleın)' e gelip: "Benim annem olan filanca, insanlar içerisinde· en çok sevdiğim ve en çok kıymet verdiğim biriydi. Ona, büyük bir araziyi tasadduk etmiştim. Şimdi o vefat etti. Benden başka da varisi yok. Bana araziye ne yapmamı emredersiniz?" deyince, Resuullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurdu: "Allah seni (önceki haynna karşılık) ödüllendirdi ve arazini sana geri verdi. Toprağına dilediğin şeyi yapabilirsin."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7194 *Hadisi Taberâni rivayet etmiş olup ravileri güvenilir kimselerdir.1 1 Taberâni, M. el-Kebir (6493)

Amr b. Şuayb'ın babası kanalıyla dedesi (Abdullah b. Amr)' dan rivayet edildiğine göre bir adam:

#17,536
"Ya Resulallah! Annem hayattayken ona bir bahçe vermiştim. Annem vefat etti. Geriye benden başka varis bırakmadı" deyince, Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) sanıyorum şöyle buyurdu: "Hiç şüphesiz yüce Allah, bahçeni sana geri vermiş ve sadakanı kabul etmiştir."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7193 *Hadisi Bezzar rivayet etmiş olup isnadı hasendir.

Câbir b. Abdillah'tan rivayet edildiğine göre

#17,535
Ensar' dan bir adam, annesine hayatında iken bir hurma bahçesi vermişti. Annesi ölünce adamın kardeşleri gelip "Biz bu bahçede eşit olarak hak sahibiyiz" dediler. Adam buna yanaşmadı. Anlaşmazlıkları çözmesi için Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem)' e çıktılar. Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) mirası aralarında paylaştırdı.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7192 Ben derim ki: Hadisi Ebu Davûd farklı bir metinle rivayet etmiştir. *Hadisi Ahmed rivayet etmiş olup ravileri Sahih'in ravileridir.

Amr b. el-Âs'tan rivayet edildiğine göre

#17,534
Kendisi Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem)' e gelip: "Ya Resulallah! Bir adam ellerimde müslüman oldu. Malı da vardı. Şimdi o kişi öldü" deyince, Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurdu: "Onun mirası senindir."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7191 *Hadisi Taberani, Bakiyye kanalıyla rivayet etmiştir. Bakiyye, "Bana Kesir b. Murre şöyle bildirdi" ifadesi kullandığı için bu hadis, sahihtir.

Ebû Câfer Muhammed b. Ali, babasından, o da dedesinden (Hz. Ali' den) bildiriyor:

#17,533
Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem)'in kılıcının kabzasında şu yazıyı gördüm: "İnsanlardan Allah'a karşı en çok düşmanlık yapan kişi, katilinden başkasını öldüren, kendisini dövenden başkasını döven kişidir. Her kim efendilerin nimetini inkar ederse, hiç şüphesiz Allah'ın, Muhammed' e indirdiği kitaptan uzak olmuş olur."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7190 *Hadisi Ebû Ya'la rivayet etmiş olup ravilerden İbn İshâk güvenilir biridir; ama tedlis yapmakla maruftur. Diğer ravileri Sahih'in ravileridir. 1 1 Ebu Ya'la, Müsned (330)

Ebû Umâme b. Sa'lebe' den rivayet edildiğine göre Resftlullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurmuştur:

#17,532
"Her kim, kendisini azat edenlerden başkasını veli edinirse, Allah'ın, meleklerin ve bütün insanlann laneti o kişi üzerine olsun. Allah ondan ne bir farz, ne de bir nafile kabul eder."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7189 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup ravilerden Abdullah b. Atiyye hakkında Zehebi şöyle demektedir: Bu zattan rivayette bulunan tek zatın Münib olduğunu biliyorum. Diğer ravileri güvenilir kimselerdir .

Câbir'in bildirdiğine göre Resûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurmuştur:

#17,531
"Her kim, kendisini azat edenlerden başkasını veli edinirse, iman ipliğini boynundan çıkarmış olur".

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7188 *Hadisi Ahmed rivayet etmiş olup ravileri Sahih'in ravileridir. Ancak Halid b. Ebi Hayyan bundan müstesnadır. Kendisi güvenilir biridir.2 2 İmam Ahmed, Müsned (3/332), İbn Cerir, Tehzibu'l-âsâr, Müsned Ali (326, 327)

Ebu Mûsâ anlatıyor:

#17,530
Bir adam öldü. Geriye bir kız ve azat ettiği azatlı köleler kaldı. Resülullah (sallallahu aleyhi vesellem) ölen kişinin mirasını kızı ve azatlıları arasında paylaştırdı.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7187 *Hadisi Taberani rivayet etmiş olup ravileri güvenilir kimselerdir.

Binti Hamza bildiriyor:

#17,529
Bir azatlım vefat etmiş geriye kızını bırakmıştı. Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) onun malını benimle kızı arasında paylaştırdı. Bana yarım pay, ona yanın pay verdi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7186 *Hadisi Taberani, bazısının ravilerinin Sahih'in ravileri olduğu bir birinden farklı isnadlarla rivayet etmiştir. Ahmed'in isnadı da böyledir. Ancak Katade, Selma'dan hadis işitmemiştir .1 1 Taberâni, M. el-Kebir (24/356)

Selma binti Hamza' dan rivayet edildiğine göre

#17,528
Kölesi öldü ve geriye bir kızını bırakb. Resülullah (sallallahu aleyhi vesellem) kızını malın yansına, Ya'la' yı da yansına mirasçı kıldı. Ya'la, Selma' nın oğlu idi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7185 *Hadisi Ahmed rivayet etmiştir.

İbn Abbâs'ın bildirdiğine göre Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyuruştur:

#17,527
"Vela hakkı, azat edenindir."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7184 *Hadisi Taberani rivayet etmiş olup ravilerden Nadr Ebu Ömer'i bir grup alim güvenilir kabul ederken, bazıları zayıf görmüşlerdir. Diğer ravileri güvenilir kimselerdir. 2 2 Taberâni, M. el-Kebir (11666), Taberâni, M. el-Evsat (611)

Ali b. Ebi Talib'in bildirdiğine göre Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurmuştur:

#17,526
"Vela hakkı, azat edenindir."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7183 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup ravilerden İbn Lehia'nın hadisi hasendir.

Ömer b. el- Hattâb bildiriyor:

#17,525
Ben, Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) 'in şöyle buyurduğunu işittim: "Mala varis olan baba ve çocuk, vela hakkına da varis olur."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7182 Ben derim ki: İbn Mace ve başkaları farklı bir metinle bu hadisi rivayet etmiştir. *Hadisi Ahmed rivayet etmiş olup isnadı hasendir. 1 1 İmam Ahmed, Müsned (147), İbn Lehla adlı şaibeli ravi vardır.

Abdullah b. Ebi Evfâ'nın bildirdiğine göre Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurmuştur:

#17,524
"Vela hakkı, neseb akrabalığı gibi (hukuki yaptınmlan olan) bir akrabalıktır."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7181 *Hadisi Taberani rivayet etmiş olup ravilerden Ubeyd b. el-Kâsım hadis uyduran biridir.

Ğaylan b. Seleme es-Sekafi' den rivayet edildiğine göre

#17,523
Nafi Ebu's-Saib, Ğaylan'ın kölesi idi. Taif muhasara edildiğinde Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem)'in yanına kaçlı ve müslüman oldu. Gaylan müslüman olunca Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) onu azat etti. Nafi'in vela hakkını Ğaylan'a geri verdi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7180 *Hadisi Bezzar rivayet etmiş "Gaylan'ın rivayet ettiği bundan başka hadis bilmiyoruz" demiştir. Ben derim ki: Ravilerden Urve b. Gaylan'ı tanımıyorum. Diğer ravileri güvenilir kimselerdir.1 1 Bezzar, Müsned (1322)

İbn Abbâs'ın bildirdiğine göre Resülullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurmuştur:

#17,522
"Vela hakkı, başkasına geçmez ve değişmez."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7179 *Hadisi Bezzar ve Taberani rivayet etmiş olup ravilerden Muğire b. Cemn zayıftır.3 2 Vela, mirasçılığa sebep olan hükmi akrabalık anlamına gelir. Bu hükmi akrabalık da birkaç çeşit olup, bunlardan biri velau'l-ataka=azad olma akrabalığı' dır. Kölesini azat eden kimse ile azat edilen köle arasında böyle bir akrabalık meydana gelir. Şöyle ki kan bağıyla olan daha yakın asabesi bulunmadığında, azatlının mirasçısı olur. Buna karşılık azatlı, "kısas"ı gerektirmeyen bir cinayet işlediğinde, ödenmesi gereken diyeti de azat eden kimse ile onun "akıle"si, (yani baba tarafından akrabası) öderler. Azat eden kimse öldüğünde ise, vela hakkı ölenle kan bağı bulunan erkek mirasçılarına geçer. Vela'nın bir diğer çeşidi velau'l-muvilat'ta ise gerçekten veya hükmen belli bir nesebi olmayan başka bir kimse arasında yapılan antlaşma ile ortaya çıkan hükmi akrabalıktır. Söz konusu edilen bu iki vela'da da taraflardan her birine "mevla" ismi verilir. 3 Bezzar, Müsned (1321), Taberâni, M. el-Kebir (10684)

Enes diyor ki:

#17,521
"Eşyem ed-Dababi hatayla öldürüldü."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7178 *Hadisi Taberani rivayet etmiş olup ravileri Sahih'in ravileridir.

Muğire b. Şu'be'den rivayet edildiğine göre Zürare b. Cüzey, Ömer b. el-Hattâb' a şöyle dedi:

#17,520
"Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem), Dahhak b. Süfyan'a yazdığı mektupta Eşyem ed-Dababrnin karısının, (öldürülen) kocasının diyetine varis kılınmasını emretmiştir."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7177 *Hadisi Taberani rivayet etmiş olup ravileri Sahih'in ravileridir. 1 1 Taberâni, M. el-Kebir (5315)

Muğire b. Şu'be'den rivayet edildiğine göre Es'ad b. Zürfil"e, Ömer b. el-Hattâb' a şöyle dedi:

#17,519
"Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem), Dahhak b. Süfyan'a yazmış olduğu mektupta, Eşyem ed-Daba.brnin karısının, (öldürülen) kocasının diyetine varis kılınmasını emretmiştir."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7176 *Hadisi Taberani rivayet etmiş olup ravileri güvenilir kimselerdir.2 2 Taberâni, M. el-Kebir (898)

Amr b. Şuayb'ın, babası kanalıyla dedesi (Abdullah b. Amr)' dan naklettiğine göre

#17,518
Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) (katilin veya yakınlarının ödeyeceği) diyetin, maktulün varisleri arasında (Kur'an' da tayin edilen) payları üzerine olan bir miras olduğu yönünde hüküm vermiştir.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7175 *Hadisi Ahmed rivayet etmiş olup ravileri güvenilir kimselerdir.

Ömer b. Şeybe b. Ebi Kesir, babasından bildiriyor:

#17,517
Eşimle şakalaşıyorduk. Elimin üzerine düşüp aniden öldü. Bu olay Resülullah (sallallahu aleyhi vesellem) Tebük gazvesinde iken vaki olmuştu. Yanına varıp kazayla öldürdüğüm karımın olayını ona bildirince şöyle buyurdu: "Ona varis olamazsın."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7174 *Hadisi Taberani rivayet etmiş olup ravilerden Ömer b. Şeybe hakkında Ebü Hatim "Mechul biridir'' demektedir.1 1Taberâni, M. el-Kebir (7204)

Abdurrahman b. Harmale'nin Adiy'den bildirdiğine göre

#17,516
Kendisi iki kadın arasındayken kadınlardan birine taş ath ve onu öldürdü. Bineğine bindi ve Resülullah (sallallahu aleyhi vesellem)'in yanına gitti. Resülullah (sallallahu aleyhi vesellem) Tebük'teydi. O'na öldürülen kadının durumunu sorunca şöyle buyurdu: "Katil, kadının diyetini öder, fakat kadına varis olamaz." Adiy şöyle demiştir: Sanki Resulullah {sallallahu aleyhi vesellem) kırmızı ve kulağı kesik deve üzerinde şöyle dediğini görüyor gibiyim: "Ey insanlar! Eller üçtür: En yüce olan Allah'ın eli; veren orta el ve isteyen alçak el. Bir demet odunla bile olsa (geçimini sağlamaya çalışın, sakın) kimseye el avuç açmayın." Resülullah (sallallahu aleyhi vesellem) daha sonra ellerini kaldırarak şöyle buyurdu: "Allahım! Tebliğ ettim mi?"

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7173 *Hadisi Ebu Ya'la uzun şekliyle, Taberani muhtasar olarak rivayet etmiştir. Taberani'nin ravileri Sahih'in ravileridir. Ancak senedinde ismi belirtilmeyen bir ravi vardır .

Hz. Ali ve İbn Mes'ûd derler ki:

#17,515
"Lian yapılan kadının oğlunun asabesi, annesinin asabesidir."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7172 *Hadisi Taberani rivayet etmiştir. Senedinde ismi belirtilmeyen bir ravi vardır. 4 4 Daha önce geçti: 7142

İbn Mes'ûd diyor ki:

#17,514
"Lian yapılan kadının oğlunun mirasının tamamı annesine aittir."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7171 *Hadisi Taberani rivayet etmiş olup ravileri Sahih'in ravileridir. Ancak Katade, İbn Mes'ûd'a yetişememiştir. 3 2 Karısının karnıında taşıdığı veya dünyaya getirdiği çocuğun kendisine ait olmadığını iddia eden, ancak bu iddiasına bir delil de getiremeyen koca, kansını zina etmekle suçlamış olur. Bunun için aralarında, şekli Kur'an-ı Kerim'de belirlenmiş olan bir mülaane (lanetleşme) yapılır. Bu lanetleşmeden sonra kan ile kocanın arasındaki nikah akdi sona erer ve doğacak yahut doğmuş olan çocuğa mülaane çocuğu denir. Alimler, mulaane çocuğu ile ana tarafının hangi ölçülerde mirasçı olacaklarında ihtilaf etmişlerse de, birbirlerine mirasçı olacaklarında görüş birliği içindedirler. 3 Taberani, M. el-Kebir (9663)

Ebu Said el-Hudrl'nin naklettiğine göre

#17,513
Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) Kuba'ya gitmek üzere bir merkebe bindi. O esnada hala ve teyzenin miras durumu soruldu. Yüce Allah şu hükmü O'na inzal buyurdu: "Onlara miras yoktur."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7170 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu's-sağir'de rivayet etmiş olup ravilerden Ya'kûb b. Muhammed ez-Zühri zayıftır. 1 1 Taberani, M. es-Sağir (927)

Hz. Ali diyor ki:

#17,512
"Anne bir erkek kardeşler, öldürüldükleri zaman da anne bir erkek kardeşinin diyetine varis olamazlar."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7169 *Hadisi Ebu Ya'la rivayet etmiş olup ravileri Sahih'in ravileridir. 2 2 Ebû Ya'la, Müsned (557)

Ali b. Ebi Talib'in bildirdiğine göre

#17,511
Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurmuştur: "Kişi, anne baba bir erkek kardeşine varis olur, baba bir erkek kardeşlerine varis olamaz."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7168 *Hadisi Ebu Ya'la rivayet etmiştir. Hadisin manasını bilmiyorum. Ravilerden Haris zayıftır. Güvenilir kabul edildiği de olmuştur. 1 1 Ebu Ya'la, Müsned (361)

Şa'bi anlatıyor:

#17,510
Bağlı olarak Haccac'a götürüldüm. Sarayın kapısına getirildiğimde Yezid b. Ebi Müslim'le karşılaştım. Bana "Senin iki yanındaki ilimden dolayı biz Allah' a aitiz, ey Şa'bi! Bu günde aracılık geçmez; bu nedenle valiye müşrik olduğunu ve içinde nifak bulunduğunu itiraf et. O zaman belki kurtulursun" dedi. Bana telkinde bulundu. Daha sonra Muhammed b. el-Haccac da telkinde bulunup Yezid'in dediklerine benzer şeyler söyledi. Haccac'ın huzuruna götürüldüğümde Haccac bana "Ey Şa'bi! Sen de bize karşı çıkanlardan mısın?" diye sorup tekbir getirince şu karşılığı verdim: "Allah, valiyi ıslah etsin. Evimiz hüzün doldu. Üzerimizden yağmur kesildi. Yol daraldı. Uykusuzluğu gözümüze sürme yaptık. Korku üzerimize yerleşti. ôyle bir belaya ve utanç verici bir duruma düştük ki (düştüğümüz bu durumda), ne takva sahibi olduk, ne de kuvvetli facirler." Bunun üzerine Haccac şöyle dedi: "Vallahi doğru söyledi. Bize karşı çıkmakla ne takva sahibi oldular, ne de facir olduklarında güç kazandılar, onu serbest bırakın." (Daha sonraları) miras hususunda Haccac bana muhtaç oldu. Bana bir adam gönderip: "Anne kız kardeş ve dede hakkındaki hüküm nedir?" diye sordu. Ben de: "Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem)'in beş sahabisi bu konuda ihtilaf etti; Abdullah b. Mes' ud, Ali, Osman, Zeyd b. Sabit ve Abdullah b. Abbas" diye cevap verdim. Haccac: "İbn Abbas bu konuda ne diyor? Eğer mükemmel bir şekilde biliyorsan söyle" dedi. Ben: "İbn Abbas, dedeyi baba olarak kabul etmiş, kız kardeşe hiçbir pay vermemiş, anneye de üçte bir pay vermiştir" dedim. Haccac: "İbn Mes'ud bu konuda ne diyor?" deyince, "İbn Mes'ud alh payın üçünü kız kardeşe, ikisini dedeye, birini de anneye vermiştir" dedim. Haccac: "Emirü'l-Mü'minin (Osman) bu konuda ne diyor?" diye sordu. Ben: "Onların her birine üçte bir vermiştir" dedim. Haccac: "Ebu Turab (Hz. Ali) bu konuda ne diyor?" diye sorunca ben: "Alh payın, üçünü kız kardeşe, ikisini anneye ve birini ise dedeye vermiştir" dedim. Haccac: "Zeyd b. Sabit bu konuda ne diyor?" deyince ben: "Yedi payın üçünü anneye, ikisini dedeye, ikisini de kız kardeşe verdi" dedim. Haccac bunun üzerine bana: "Kadıya emir ver, miras hakkında Emirü'l- Mü'minin'in (Hz. Osman'ın) verdiği hükmü uygulasınlar" dedi.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7167 *Hadisi Bezzar rivayet etmiş olup ravileri güvenilir kimselerdir. Şa'bi'nin ravisi Abbad b. Mûsa'dır. Bu kişi kendisiyle Buhari ve Müslim'in miras konusunda delil getirdiği el-Hutulli değildir. Bu kişi el-Ukli'dir. Zehebi, Mizan'da şöyle demektedir. Ondan tek rivayette bulunan, oğlu Muhammed b. Abbad b. Mûsa b. Raşid'dir. Lakabı Sendûldur. Beyhaki bu hadisi, oğlu Muhammed kanalıyla Abbad'dan rivayet eder. Şa'bi ile Abbad'ın arasına Ebu Bekr el-Hüzeli'yi koyar kı, onun ismi Selma b. Abdillah'tır. Ahmed, İbn Main, Ebû Zür'a ve başkalan bu zatı zayıf görmüşlerdir. Gundar bu zatı hadis uydurmakla itham etmiştir. Ancak Abbad'dan rivayette bulunan tek kişi· oğlu Muhammed değildir. Çünkü Bezzar ve Beyhaki'nin rivayetinde hadis, İsa b. Yunus kanalıyla Abbad'dan gelmektedir. Beyhaki'nin bir rivayeti de şöyledir: (Beyhaki der ki) . Bize Musa b. Abbad bildirdi. (Musa der ki): Bize Şa'bi bildirdi. Buna göre hadisin isnadı muzdaribtir. 1 1 Bezzar, Müsned (1388)

Zeyd b. Sabit'ten rivayet edildiğine göre

#17,509
kendisine kocanın ve baba-anne bir kız kardeşin payı soruldu. Kocaya yarım pay, kız kardeşe ise yarım pay verdi. Bu hususta konuşulunca kendini savundu: "Ben, Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem)'in huzurunda bulundum. O da böyle bir hüküm vermişti."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7166 *Hadisi Ahmed rivayet etmiş olup ravilerinden Ebu Bekr b. Ebi Meryem ahir ömründe bunamıştır. Diğer ravileri, Sahih'in ravileridir.

Hâris' in bildirdiğine göre

#17,508
Hz. Ali, birisi anne bir amcaoğlu olan iki amcaoğlunun payını tayin etti. İnsanlar: "İbn Mes'ud ona malıntamamını verdi" deyince Hz. Ali şöyle cevap verdi: "Eğer İbn Mes'ud fakih (dinde ince anlayış sahibi) ise Allah ona rahmet etsin. Lakin ben, ona annesinden dolayı, anne bir kardeşin payını veriyordum." Ali bunun üzerine malı, ikisi (anne bir amcaoğlu, anne-baba bir amcaoğlu) arasında paylaştırdı.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7165 *Hadisi Taberani rivayet etmiş olup ravilerinden Haris zayıftır. Güvenilir kabul edenlerde olmuştur. 1 1 Taberâni, M. el-Kebir (8479)

Semure b. Cündüb' den rivayet edildiğine göre:

#17,507
Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem)' e Ensar; dan bir adam gelerek kelale hakkında fetva istemek üzere şöyle sordu: "Ya Resulallah! Bana adamın kelalesinin kim olduğunu bildir? Baba ve anne bir kardeşi midir?" Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) adama hiçbir cevap vermedi. Sadece Nisa suresindeki kelale ayetini adama okudu. Adam tekrar sordu. Adam her sorduğunda Resulullah (sallallahu aleyhi veseilem) ayeti okuyordu. O kadar çok oldu ki bu, en sonunda adam gürültü yapmaya etmeye başladı. Adamın, Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem)'in kendisine bu şekilde açıklamada bulunmasına olan hırsından dolayı şamatası arttı. Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi vesellem), adama yine ayeti okuduktan soma şöyle buyurdu: "Vallahi ben, bana verilenden fazlasını sana söyleyemem. Vallahi ben, bana verilenden fazlasını sana söyleyemem. Bu konuda olan bilgim artıncaya kadar (fazlasını söyleyemem)." Bunun üzerine adam o anda oturdu ve sustu.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7164 *Hadisi Taberani rivayet etmiştir. Hadisin isnadı zayıftır. 1 1 Taberani, M. el-Kebir (7055)

Berâ b. Âzib bildiriyor:

#17,506
Resuullah (sallallahu aleyhi vesellem) kelale hakkında sorulduğunda: "Yaz ayeti (Nisa Sur. 9) sana yeterdlü cevabını verdi.1

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7163 *Hadisi Ebu Ya'la rivayet etmiş olup ravilerinden Haccac b. Ertat tedlis ya biridir. 2 1 Nisa Sur. 176. 2 Ebû Ya'la, Müsned (256)

İbn Abbâs, Basra'da anlatıyor:

#17,505
Hz. Ömer (suikastte) da: aldığında yanına gelen ilk kişi bendim. Şöyle demişti: "Benden üç ş aklınızda tutun: İnsanların (tümünün) bana yetişememesine korkuyorum: Ben, kelale hakkında hüküm vermedim. İnsanlara halife bırakmadım. Bana ait olan her köle, hürdür."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7162 *Hadisi Ahmed rivayet etmiş olup ravileri güvenilir kimselerdir.

Ubâde b. es-Samit diyor ki:

#17,504
"Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem)'in verdiği hükümlerden biri de; babaanne ve anneanneye aralannda albda bir olarak almasına hükmetmesiydi."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7161 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir'de, Ahmed ise uzun bir hadiste rivayet etmi: İkisinin de isnadı munkatıdır. Ravilerinden İshak b. Yahya ise Ubade'den işitmemiştir.

Ebû Said diyor ki:

#17,503
"Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) zamanında dedeyi varislerden kabul ederdik."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7160 *Hadisi Ebu Ya'la ve Bezzar rivayet etmiş olup Ebû Ya'la'nın ravileri Sahih'in ravileridir. 1 1 Ebu Ya'lâ, Müsned (1095), Bezzar, Müsned (1387)

Hz. Ömer' den rivayet edildiğine göre

#17,502
kendisi Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem)' e "Dedeye (mirasta) pay olarak ne verdiniz?" diye sorunca Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurmuştur: "Niçin bunu soruyorsun ey Ömer? Sanıyorum sen bunu öğrenmeden öleceksin." (Gerçekten de) Hz. ômer bunu öğrenmeden önce öldü.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7159 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup ravileri Sahih'in ravileridir. Ancak Said b. el-Müseyyib'in, Ömer'den hadis işittiği tartışmalıdır.

İbn Abbâs' ın bildirdiğine göre Resûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurmuştur:

#17,501
"İslam' da cariye ile zina yoktur. Kim Cahiliye· döneminde bir cariyeyle zina etmişse (bundan doğan çocuk) asabesine (cariyenin efendisine) dahil edilir. Kim, meşru nikahtan olmayan bir çocuğun kendine ait olduğunu iddia ederse, ona varis olamaz, kendisine de varis olunamaz."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7158 *Hadisi Taberâni, el-Mu'cemu'l-evsarta rivayet etmiş olup ravilerinden Amr b. el- Husayn el-Ukayli metruk biridir.2 2 Taberani, M. el-Evsat (1009), Taberani, M. el-Kebir (2438)

Enes b. Mâlik'in bildirdiğine göre

#17,500
Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurmuştur: "Bir kabilenin sahiplenip kendine ilhak ettiği kişi, o kabileye mutlaka varis olur."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7157 *Hadisi Taberâni, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup ravilerinden Heysem b. Adiy hakkında Buhâri: "Hadis uyduran biridir" demektedir. 1 1Taberani, M. el-Evsat (1416)

Enes b. Mâlik'in bildirdiğine göre Resûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurmuştur:

#17,499
"Her kim, (öldüğünde) geriye mal bırakırsa, o mal (ölenin) ailesine aittir. Her kim de, borç bırakırsa, o borç Allah ve Resulü'nün üzerinedir."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7156 *Hadisi Ahmed ve Ebû Ya'lâ rivayet etmiş olup ravilerinden A'yan el-Basri'yi, İbn Ebi Hâtim zikretmiş, ama ne tenkid, ne de tevsik etmemiştir. Diğer ravileri Sahih'in ravileridir. 1 1 İmam Ahmed, Müsned (3/215), Ebu Ya'lâ, Müsned (1588)

Ukbe b. Amir' den rivayet edildiğine göre

#17,498
Bir çocuk, Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem)' e gelerek: "Ya Resulallah! Annem öldü. Geriye (miras olarak) zinet eşyası bırakh. Bunu, onun adına tasadduk edeyim mi?" diye sorunca, Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem): "Annen mi bunu sana emretti?" diye sordu. Çocuk "Hayır" deyince: "O halde annenin süs eşyasını yanında tut" buyurdu.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7155 *Hadisi Ahmed rivayet etmiş olup ravilerinden İbn Lehia'nın hadisi hasendir. Diğer ravileri güvenilir kimselerdir.

Hanzale'nin bildirdiğine göre

#17,497
Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurmuştur: "İhtilam olduktan sonra yetimlik yoktur. Cariye, hayız olduğunda arhk onun için de yetimlik yoktur."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7154 *Hadisi Taberani rivayet etmiş olup ravileri güvenilir kimselerdir.3 3 Taberâni, M. el-Kebir (3502)

Enes'in bildirdiğine göre Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurmuştur:

#17,496
"İhtilam olduktan sonra yetimlik yoktur (yani yetim büluğa erince yetimliği biter)."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7153 *Hadisi Bezzar rivayet etmiş olup ravileri Yahya b. Yezid b. Abdilmelik en-Nevfeli oldukça zayıf biridir.2 2 Bezzar, Müsned (1302, 1376)

İbn Abbâs'ın bildirdiğine göre

#17,495
Resuullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurmuştur: "İslam'a yetişip de taksim edilmeyen her mal, İslam taksimah üzerinedir."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7152 *Hadisi Taberani rivayet etmiş olup ravilerinden Muhammed b. el-Fadl b. Atiyye oldukça zayıf biridir.1 1 Taberani, M. el-Kebir (11488)

Hassân b. Bilal Yezid b. Katâde anlatıyor:

#17,494
Bir adamın ailesinden biri vefat etti. Ölen, İslam dini üzere değildi. Benden küçük kızkardeşim ona varis oldu. Kızkardeşim onun dinindendi. Sonra babam Müslüman oldu. Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) ile beraber Huneyn' e katıldı. Savaşta ölünce onun mirasını aldım. Bir köle ve hurma ağaç(lar)ı bırakmıştı. Sonra kızkardeşim müslüman oldu. Benimle miras hususunda tartıştı. (O zaman halile olan) Hz. Osman'ın huzuruna çıktık. O sırada (orada bulunan) Abdullah b. el-Erkam bana şunu aktardı: (Bu konuda) Hz. ômer şu hükmü vermişti: "Miras taksiminden önce müslüman olan kişi için de mirastan pay vardır." Osman da bu yönde hükmetti. Kızkardeşiın böylece mirastan pay aldı. Benimle beraber şuna ortak oldu.

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7151 *Hadisi Taberani rivayet etmiş olup ravileri Sahih'in ravileridir. Hassan b. Bilal bundan müstesnadır. Kendisi güvenilir bir kimsedir. 1 1 Taberani, M. el-Kebir (22/243)

Enes diyor ki:

#17,493
Ebü Talib'e Ukayl ve Talib varis oldular. Ali ise ona varis olmadı. Hz. Ali der ki: "Bu yüzden Şi'b' den payımıza düşeni (o ikisine) bıraktık."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7150 *Hadisi Taberani, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiştir. Ravilerinden Ali b. el-Hüseyn el-Lani'yi tanımıyorum. Diğer ravileri güvenilir kimselerdir.

Câbir'den rivayet edildiğine göre

#17,492
kendisine "Resülullah (sallallahu aleyhi vesellem) (bir şey) anlattı mı?" diye sorulduğunda "Evet" dedi ve Hz. Peygamber'in (sallallahu aleyhi vesepem) şöyle buyurduğunu nakletti: "Biz, Ehl-i kitab'a (yani Hıristiyan ve Yahudilere), onlar da bize varis olamaz. Ancak kişinin, (başka dinden olan) kölesine ve cariyesine mirasçı olması müstesna. Biz, onlann (Ehl-i kitabın) kadınları nikahlarız. Onlar ise bizim kadınlanmızla evlenemezler."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7149 *Hadisi Taberâni, el-Mu'cemu'l-evsat'ta rivayet etmiş olup ravileri güvenilir kimselerdir.

Ebû Hureyre'nin bildirdiğine göre Resûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurmuştur:

#17,490
"Bir millet, başka bir millete varis olamaz."

Heysemi, Mecmauz Zevahid Cilt 7 Hn: 7147 •Hadisi Bezzar ve el-Mu'cemu'l-evsat'ta Taberani rivayet etmiş olup ravilerinden Ömer b. Raşid alimlerin çoğunluğuna göre zayıftır. İdi ise bu zatı güvenilir biri olarak görmüştür. 3 3 Bezzar, Müsned (1384)